Viktoriya

Viktoriya (inglizça: Victoria) — Seyşel Orollarining poytaxti, yagona şahri va porti. U Mae orolining şimoli-şarqiy sohilida joylaşgan; 1976-yildan mamlakat poytaxti.

1756-yilda arxipelag fransuz qirolining mulki deb e'lon qilindi va Lyudovik XV ning moliya vaziri Jan Moro de Seşell şarafiga nomlandi. Fransuzlar mustamlakasi 1772-yilda boşlandi, 1778-yilda hozirgi Viktoriya örnida Port-Royal aholi punkti barpo etildi. 1810-yilda Buyuk Britaniya Parij şartnomasiga köra orollar ustidan nazorat örnatdi. 1841-yilda inglizlar nomni Qiroliça Viktoriya şarafiga özgartirdi. Inglizça manbada esa aholi punkti 1841-yilgaça L'Établissement deb atalgani aytiladi. Özbekça va rusça maqolalarda 1841-yildan Port-Viktoriya, 1960-yildan Viktoriya nomi qöllangani yoziladi.

Rusça manbaga köra, fransuzlar ham, inglizlar ham plantatsiyalarda işlatiş uçun Afrikadan qullar olib kelgan; 1835-yilda Britaniya imperiyasida qullik bekor qilingaç, Hindistondan yollanma işçilar keltirilgan. 1971-yilda Viktoriya yaqinida xalqaro aeroport qurildi, 1975-yilda dengiz porti zamonaviylaştirildi. 1976-yilda mustaqillikka erişilgaç, şahar yangi davlat poytaxti böldi. 2004-yilda Hind okeanidagi sunami şaharga jiddiy zarar yetkazdi.

Şahar Hind okeani qirğoğida, Seyşel orollarining eng kattasi — Mae orolining şimoli-şarqida joylaşgan. U arxipelagning yagona porti hamdir. Yaqinida Sent-Anna milliy dengiz parki bor. Inglizça manbaga köra, iqlimi tropik yomğirli örmon iqlimi (Köppen: Af); yiliga örtaça taxminan 2300 mm yoğin tuşadi, iyun va iyul eng quruq, dekabrdan fevralgaça eng yomğirli oylardir.

Özbekça maqolada aholisi 30 ming kişi çamasida deyiladi; rusça maqolada 2009-yil taxminiy bahosi bilan 25 ming kişi keltirilgan. Inglizça manbaga köra, 2022-yilda poytaxt atrofidagi töqqiz tumandan iborat Markaziy hududda 30 145 kişi (mamlakat aholisi 102 612 kişining taxminan 30 foizi) yaşagan. Şahar Mae orol aholisining taxminan uçdan bir qismini taşkil etadi. Rusça manbaga köra, aholi etnik jihatdan rang-barang: fransuz, afrikalik, hind va xitoy kelib çiqişlilar yaşaydi. Muloqot tillari — ingliz, fransuz va seyşel kreol tillari; aholining 90 foizdan köpi nasroniy, asosan katoliklar.

Iqtisodiyot asosini xorijiy turizm va baliqçilik taşkil etadi. Port orqali baliq, kokos yonğoği, kokos moyi, guano, ziravorlar va efir moylari çiqariladi; özbekça manbada kopra, dolçin va vanil tilga olingan. Oziq-ovqat (baliqni qayta işlaş, pivo), mebel va tamaki sanoati korxonalari hamda hunarmandçilik mavjud. Viktoriya — mamlakatning işbilarmonlik markazi. Port bir vaqtda bir neça yirik kemani qabul qila oladi, 1971-yildan beri yaqinida xalqaro aeroport işlaydi. Asfaltlangan yöllar orqali Mae orolidagi boşqa aholi punktlari bilan avtobus qatnovi bor, paromlar Praslen va La-Dig orollariga qatnaydi.

Şaharning asosiy diqqatga sazovor joyi — 1903-yilda qurilgan soat minorasi. Manbalarga köra, u Londondagi Big-Benning kiçraytirilgan nusxasi yoki Litl-Ben soatiga öxşatib qurilgan. Şuningdek, Bexgunoh uruğlaniş sobori (katolik), Sent-Pol sobori (anglikan), Botanika boği, Milliy tarix muzeyi, Tabiiy tarix muzeyi va bozorlar bor. Milliy kutubxona 1910-yilda tttaşkil etilgan. Ta'lim: politexnika instituti (1983), pedagogika kolleji va Seyşel universitetining Mon-Flyori kampusi. Milliy stadion Stad Linite asosan futbol uçun işlatiladi; 2025-yilda plyaj futboli böyiça jahon çempionatining barça öyinlari şu yerda ötgan.