Vodiy

+ Vodiy — relyefning bir tomonga nişab bilan uzunasiga çözilgan botiq şakli. ÖzME'ga köra, kelib çiqişiga köra erozion va tektonik vodiylar farqlanadi. Inglizça Vikipediyaga köra, vodiy odatda tepaliklar yoki toğlar orasid…

+ ## Hosil bölişi

+ ÖzME'ga köra, erozion vodiyning dastlabki şakli vaqtinça oqar suvlar qazigan jarliklardir; bir neça jarlik qöşilib, suvi biror havzaga quyilgunça kattalaşib boradi. Rusça Vikipediyaga köra, vodiylar odatda butun bir tizi…

+ Tektonik vodiylar esa Yer pöstining çökişi yoki yorilişi bilan boğliq. ÖzME'ga köra, tub jinslarning yotişiga qarab sinklinal, antiklinal, monoklinal, uzilma va graben vodiylari ajratiladi.

+ ## Tuzilişi

+ Rusça Vikipediyaga köra, vodiyning asosiy elementlari — uni yonlardan çegaralab turgan yon bağirlar, eng past va nisbatan tekis qismi bölgan tubi, yon bağirlarning tub bilan tutaşgan etagi, ularning atrofdagi yer bilan t…

+ ## Turlari

+ ÖzME vodiylarni şakliga qarab quyidagi turlarga ajratadi:

+ - **dara** — yon bağirlari tik, tor vodiy; toğli joylarda uçraydi, Özbekiston va Tojikistonning ayrim hududlarida «tangi» deb ataladi; - **kanyon** — tubi tor, yon bağirlari juda tik va çuqur vodiy; toğ va platolarda uçr…

+ Rusça Vikipediya toğ va tekislik vodiylarini ham farqlaydi: birinçilari çuqur va nisbatan tor, ikkinçilari esa keng va sayoz böladi.

+ ## Ahamiyati

+ ÖzME'ga köra, tektonik çökiş natijasida hosil bölgan yirik botiqlar ham vodiy deb ataladi; Örta Osiyodagi Farğona, Zarafşon va Olay vodiylari, Şimoliy Amerikadagi Kaliforniya vodiysi bunga misol. Bunday vodiylarda aholi …