Zebunniso Begim

+ Zebunniso Begim — [[m:2420|Boburiylar]] sulolasiga mansub malika, fors tilida ijod qilgan şoira va ma'rifatparvar, hukmdor Avrangzebning qizi. U şe'rlarini «Maxfiy» («Yaşirin») taxallusi bilan yozgan. ÖzME uning hayot yi…

+ ## Oilasi va tarbiyasi

+ ÖzME'ga köra, Zebunnisoning onasi Dilrasbonu Gulbadanbegim avlodidan bölgan. Inglizça Vikipediya esa Dilrasbonuni Avrangzebning birinçi va boş xotini, Eronning Safaviylar xonadoniga mansub malika sifatida tilga oladi. Ze…

+ Avrangzeb qizining şe'riyatga moyilligini körib, unga öz davrining taniqli olimi Mullo Muhammad Said Aşraf Isfahoniyni (inglizça manbalarda Aşraf Mozandaroniy) ustoz qilib tayinlagan. Şu ustoz qöl ostida malika şoira, ol…

+ ## Homiylik va saroy hayoti

+ Malika olimlar, şoirlar va san'atkorlarga homiylik qilgan. ÖzME'ga köra, öz davrining köp olimlari undan bevosita maoş olgan, şu bois tarixçilar u otasi hokimiyat bilan erişa olmagan şuhratni ilm va odob bilan qozongan, …

+ Akasi A'zamşohning adabiyotga qiziqişi, uyida ötadigan muşoiralar şoiraning iste'dodini uyğotgan. ÖzME uning Bedil bilan muşoiralar qilganini alohida ta'kidlaydi.

+ ## Taqdiri

+ Zebunniso saltanat uçun qattiq kuraş davrida yaşagan. Avrangzeb 1658-yilda akalari va ukalarini yengib taxtni egallagan, otasi Şohjahonni esa umrining oxirigaça uy qamoğida saqlagan. Keyinroq öğli Akbar bilan nizolaşgani…

+ ## Ijodi va merosi

+ Şoira ijodida ijtimoiy-falsafiy mavzular kuçli: u rostgöylik va adolatni uluğlagan, aldamçilikni qoralagan. ÖzME'ga köra, uning qaraşlari Bedil falsafasiga hamohang. Lirik şe'rlardan taşqari, odob-axloqqa oid «Zeb ut-taf…

+ Uning merosi töliq saqlanmagan: ÖzME'ga köra, 8000 misrali devoni, 7 qasida, 5 tarje'band va bitta muxammas yetib kelgan. 19-asr ikkinçi yarmi va 20-asr boşlarida köçirilgan «Devoni Maxfiy» ham şoiraga nisbat beriladi. H…