Zijlar
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Inglizça Vikipediya: Zij→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 122
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Zijlar (yakkasi — zij; forsça «böyra», «ip» ma'nolarini bildiradi) — örta asrlarda Şarq, ayniqsa islom olamidagi astronomlar tuzgan, Quyoş, Oy, sayyoralar va yulduzlarning holatini hisoblaş uçun zarur jadval va qoidalarn…
+ ## Nomi va mazmuni
+ ÖzME'ga köra, jadvallarning tik va yotiq çiziqlari böyra töqimasini eslatgani sababli bunday kitoblar «zij» deb atalgan bölişi mumkin. Inglizça Vikipediya söz ötmişini örta fors tilidagi «zih», «zig» — «ip, tor» söziga b…
+ Rasadxonalar osmon jismlarini muntazam kuzatib, ular asosida astronomik doimiylarni hisoblagan, Oy va Quyoş taqvimlari uçun jadvallar, yulduzlar katalogi hamda şaharlarning geografik koordinatalarini tuzgan. ÖzME va ingl…
+ ## Tarixi
+ ÖzME'ga köra, «zij» atamasi fors manbalarida 7-asrdan, arab tilidagi asarlarda esa 9-asrdan uçraydi. 9-asr örtalarida Ptolemeyning «Almagest» asari arabçaga ögirilgaç, astronomik jadval tuziş ança jonlangan. ÖzME 8–9-asr…
+ ## Maşhur zijlar
+ Eng taniqli zijlar qatoriga quyidagilar kiradi:
+ - Muhammad al-Xorazmiyning «Zij as-Sindhind» asari (9-asr); - Muhammad al-Battoniyning «Zij as-Sobiy» asari; - Ahmad Habaş al-Hosibning zijlari (9-asr); - Umar Xayyom rahbarligida saljuqiy sulton Malikşohga atab tuzilgan…
+ ## Aniqligi va ahamiyati
+ ÖzME'ga köra, ilk zijlarning aniqligi Ptolemey jadvallari darajasida bölgan, keyingilari esa ança aniqroq. Masalan, al-Xorazmiy zijida sinuslar jadvali oltmişlik sanoq tizimida uç xona aniqlikda berilgan. Beruniy bir gra…
+ Zijlar Vizantiya, Xitoy, Hindiston va Ğarbiy Yevropa fanlariga ta'sir körsatgan. Al-Xorazmiy, al-Battoniy, Beruniy, Tusiy va Uluğbek jadvallari lotin va boşqa Yevropa tillariga tarjima qilinib, u yerda trigonometriya va …
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: moderator→ Tekşirgan: moderator
Sabab: ÖzME matn qism 01 qaytarildi
− Zijlar (yakkasi — zij; forsça «böyra», «ip» ma'nolarini bildiradi) — örta asrlarda Şarq, ayniqsa islom olamidagi astronomlar tuzgan, Quyoş, Oy, sayyoralar va yulduzlarning holatini hisoblaş uçun zarur jadval va qoidalarn…
− ## Nomi va mazmuni
− ÖzME'ga köra, jadvallarning tik va yotiq çiziqlari böyra töqimasini eslatgani sababli bunday kitoblar «zij» deb atalgan bölişi mumkin. Inglizça Vikipediya söz ötmişini örta fors tilidagi «zih», «zig» — «ip, tor» söziga b…
− Rasadxonalar osmon jismlarini muntazam kuzatib, ular asosida astronomik doimiylarni hisoblagan, Oy va Quyoş taqvimlari uçun jadvallar, yulduzlar katalogi hamda şaharlarning geografik koordinatalarini tuzgan. ÖzME va ingl…
− ## Tarixi
− ÖzME'ga köra, «zij» atamasi fors manbalarida 7-asrdan, arab tilidagi asarlarda esa 9-asrdan uçraydi. 9-asr örtalarida Ptolemeyning «Almagest» asari arabçaga ögirilgaç, astronomik jadval tuziş ança jonlangan. ÖzME 8–9-asr…
− ## Maşhur zijlar
− Eng taniqli zijlar qatoriga quyidagilar kiradi:
− - Muhammad al-Xorazmiyning «Zij as-Sindhind» asari (9-asr); - Muhammad al-Battoniyning «Zij as-Sobiy» asari; - Ahmad Habaş al-Hosibning zijlari (9-asr); - Umar Xayyom rahbarligida saljuqiy sulton Malikşohga atab tuzilgan…
− ## Aniqligi va ahamiyati
− ÖzME'ga köra, ilk zijlarning aniqligi Ptolemey jadvallari darajasida bölgan, keyingilari esa ança aniqroq. Masalan, al-Xorazmiy zijida sinuslar jadvali oltmişlik sanoq tizimida uç xona aniqlikda berilgan. Beruniy bir gra…
− Zijlar Vizantiya, Xitoy, Hindiston va Ğarbiy Yevropa fanlariga ta'sir körsatgan. Al-Xorazmiy, al-Battoniy, Beruniy, Tusiy va Uluğbek jadvallari lotin va boşqa Yevropa tillariga tarjima qilinib, u yerda trigonometriya va …
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Inglizça Vikipediya: Zij→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 112
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Zijlar (yakkasi — zij; forsça «böyra», «ip» ma'nolarini bildiradi) — örta asrlarda Şarq, ayniqsa islom olamidagi astronomlar tuzgan, Quyoş, Oy, sayyoralar va yulduzlarning holatini hisoblaş uçun zarur jadval va qoidalarn…
+ ## Nomi va mazmuni
+ ÖzME'ga köra, jadvallarning tik va yotiq çiziqlari böyra töqimasini eslatgani sababli bunday kitoblar «zij» deb atalgan bölişi mumkin. Inglizça Vikipediya söz ötmişini örta fors tilidagi «zih», «zig» — «ip, tor» söziga b…
+ Rasadxonalar osmon jismlarini muntazam kuzatib, ular asosida astronomik doimiylarni hisoblagan, Oy va Quyoş taqvimlari uçun jadvallar, yulduzlar katalogi hamda şaharlarning geografik koordinatalarini tuzgan. ÖzME va ingl…
+ ## Tarixi
+ ÖzME'ga köra, «zij» atamasi fors manbalarida 7-asrdan, arab tilidagi asarlarda esa 9-asrdan uçraydi. 9-asr örtalarida Ptolemeyning «Almagest» asari arabçaga ögirilgaç, astronomik jadval tuziş ança jonlangan. ÖzME 8–9-asr…
+ ## Maşhur zijlar
+ Eng taniqli zijlar qatoriga quyidagilar kiradi:
+ - Muhammad al-Xorazmiyning «Zij as-Sindhind» asari (9-asr); - Muhammad al-Battoniyning «Zij as-Sobiy» asari; - Ahmad Habaş al-Hosibning zijlari (9-asr); - Umar Xayyom rahbarligida saljuqiy sulton Malikşohga atab tuzilgan…
+ ## Aniqligi va ahamiyati
+ ÖzME'ga köra, ilk zijlarning aniqligi Ptolemey jadvallari darajasida bölgan, keyingilari esa ança aniqroq. Masalan, al-Xorazmiy zijida sinuslar jadvali oltmişlik sanoq tizimida uç xona aniqlikda berilgan. Beruniy bir gra…
+ Zijlar Vizantiya, Xitoy, Hindiston va Ğarbiy Yevropa fanlariga ta'sir körsatgan. Al-Xorazmiy, al-Battoniy, Beruniy, Tusiy va Uluğbek jadvallari lotin va boşqa Yevropa tillariga tarjima qilinib, u yerda trigonometriya va …
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 4-jild, 97–98-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 74
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)