advokat
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Advokat (lot. advocatus, advocare — «yordamga çaqiriş») — yuridik yordam körsatuvçi şaxs. U jismoniy va yuridik şaxslarga huquqiy maslahat beradi, ularning manfaatlarini sudda va boşqa organlarda himoya qiladi.
Vazifalari
13Özbekiston qonunçiligiga köra, advokat huquqiy masalalar böyiça maslahat va tuşuntirişlar beradi, qonun hujjatlari yuzasidan oğzaki va yozma ma'lumot taqdim etadi, arizalar, şikoyatlar va boşqa huquqiy hujjatlarni tuzadi. U fuqarolik işlari va ma'muriy huquqbuzarlik töğrisidagi işlar böyiça sudda, boşqa davlat organlarida hamda jismoniy va yuridik şaxslar oldida vakillik qiladi. Jinoyat işlarida suriştiruv, dastlabki tergov va sudda himoyaçi, şuningdek jabrlanuvçi, fuqaroviy da'vogar va fuqaroviy javobgarning vakili bölib iştirok etadi. Advokat tadbirkorlik faoliyatiga va xöjalik nizolariga oid yuridik xizmat körsatişi ham mumkin.
Advokat faoliyati davomida faktlar töğrisidagi ma'lumotlarni töplaş, davlat organlari va jamoat birlaşmalaridan zarur ma'lumotnoma va hujjatlarni sörab oliş, mansabdor şaxslarga iltimosnoma va şikoyat beriş huquqiga ega. U advokatlik sirini saqlaşi şart; himoyaçilik yoki vakillik vazifasini bajarayotganda ma'lum bölgan tafsilotlar yuzasidan guvoh sifatida söroq qilinişi mumkin emas. Jinoiy işda qatnaşişga tayinlangan advokat fuqaroning tölovga qobiliyatsizligini bahona qilib yordam körsatişdan boş torta olmaydi. Advokat davlat xizmatida turişi mumkin emas, uning kasbiy faoliyatiga aralaşişga yöl qöyilmaydi.
Boşqa mamlakatlarda kasb tuzilişi turliça. Buyuk Britaniyada tarixan barristerlar (asosan sudda vakillik qiladi) va solisitorlar (maslahat va işni tayyorlaş bilan şuğullanadi) ajratilgan. Fransiyada 1971-yildan advokat va poverenniy kasblari birlaşgan yagona kasb amal qiladi; ingliz tilidagi Vikipediya esa Fransiyada kasblar 1990–1991-yillarda birlaştirilganini yozadi.
Tarixi
13Rus tilidagi Vikipediyaga köra, birinçi advokatlar Qadimgi Rimda paydo bölgan. U yerda dastlab patronlar yuriskonsult va advokat vazifasini birga bajargan; respublika davrida advokatura erkin kasb bölib, korporativ tuzilmaga ega bölmagan. Imperiya davrida himoyaçilar korporatsiyasi şakllangan: matrikulaga kiritiliş va huquqdan imtihon topşiriş talab qilingan. Ingliz tilidagi Vikipediya ham advokatlar rolini qadimgi Gretsiya va Rimga borib taqaydi.
Rossiyada 15-asr qonunçilik yodgorliklarida kasbiy vakillar (poverenniylar) haqida xabar berilgan. 1864-yil 20-noyabrda imperator Aleksandr II sud nizomlarini tasdiqlagan, şundan söng prisyajniy poverenniylar sinfi taşkil etilgan; birinçi ariza 1866-yil 15-martda berilgan. Özbekistonda advokatlik faoliyati 1996-yil 27-dekabrdagi «Advokatura töğrisida»gi va 1998-yil 25-dekabrdagi «Advokatlik faoliyatining kafolatlari va advokatlarning ijtimoiy himoyasi töğrisida»gi qonunlar bilan tartibga solingan.
Ta'limi va malakasi
13Özbekistonda oliy yuridik ma'lumotli va advokatlik faoliyati bilan şuğullaniş huquqini beruvçi litsenziya olgan fuqaro advokat bölişi mumkin. Boşqa mamlakatlarda talablar turliça: Germaniyada yuridik ta'limdan keyin ikkita davlat imtihoni topşiriladi, AQShda esa har bir ştat öz malaka imtihoniga ega va bir ştatdagi imtihon boşqa ştatda amaliyot huquqini bermaydi. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, köpgina yurisdiksiyalarda advokatlik qilişdan oldin bar imtihonini topşiriş zarur.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)advokat // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/991 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAadvokat. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/991
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/991
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.