Vladimir Jirinovskiy

Vladimir Volfoviç Jirinovskiy (1946-yil 25-aprel, Olmaota — 2022-yil 6-aprel, Moskva) — sovet va rossiyalik siyosatçi, Rossiya Liberal-demokratik partiyasining (RLDP) asosçisi va raisi. U Rossiya Davlat Dumasi deputati bölgan va prezidentlik saylovlarida bir neça bor nomzod bölgan.

Jirinovskiy Qozoğiston SSR tarkibidagi Olmaotada tuğilgan. Rus Vikipediyasiga köra, uning tuğilgandagi familiyasi Eydelşteyn edi. Otasi Volf Isaakoviç Eydelşteyn yahudiy, onasi Aleksandra Pavlovna (Makarova) rus bölgan. Ota Ğarbiy Ukrainadagi Kostopol şahridan bölib, 1949-yilda Isroilga köçgan va agronom bölib işlagan; 1983-yilda vafot etgan. Jirinovskiy otasini heç qaçon bilmagan. Familiyani u onasining birinçi eri Andrey Vasilyeviç Jirinovskiydan olgan.

Manbalar familiya haqida turliça ma'lumot beradi: rus Vikipediyasiga köra, u 1964-yilgaça Eydelşteyn familiyasini olib yurgan, boşqa bir manba esa u doim Jirinovskiy bölgan, deb da'vo qiladi.

Jirinovskiyning “Onam — rus, otam — yurist” degan maşhur iborasi bor edi. Keyinroq u: “Jurnalistlar meni “yurist öğli” deb masxara qilişdi. Aslida men agronom va savdogarning öğliman”, degan.

U 1964–1970-yillarda Moskva davlat universiteti huzuridagi Şarq tillari institutida turk tili va adabiyoti böyiça öqigan (inglizça manbada bitirgan yili 1969 deb körsatilgan). 1969-yilda Turkiyada amaliyot ötayotganda hibsga olinib, mamlakatdan çiqarib yuborilgan. 1970–1972-yillarda Tbilisida Zakavkaz harbiy okrugi ştabida xizmat qilgan. 1972–1977-yillarda MDU yuridik fakultetining keçki bölimida öqigan. Keyinçalik “Mir” naşriyotida yuridik bölim rahbari bölib işlagan. 1998-yilda falsafa fanlari doktori darajasini olgan.

1988-yilda “Demokratik ittifoq” ta'sis qurultoyida qatnaşgan, söng undan çiqqan. Vladimir Bogaçyov bilan birga Sovet Ittifoqi Liberal-demokratik partiyasini (LDPSS) taşkil etgan; partiya 1991-yil 12-aprelda röyxatdan ötgan, 1992-yil aprelda RLDP deb qayta nomlangan. Ingliz Vikipediyasi ma'lumotiga köra, sobiq Siyosiy byuro a'zosi Aleksandr Yakovlev partiyani KGB va KPSS rahbariyatining qöşma loyihasi deb yozgan.

1991-yil 12-iyundagi RSFSR prezidentlik saylovida Jirinovskiy 7,81 foiz ovoz bilan uçinçi örinni egalladi. 1993-yilgi Duma saylovida RLDP 23 foiz ovoz yiğdi. 1996-yilgi prezidentlik saylovida u beşinçi örinda (5,7 foiz) qoldi. 2003-yilgi Duma saylovida partiya 11,7 foiz ovoz oldi.

U 1991, 1996, 2000, 2008, 2012 va 2018-yillardagi prezidentlik saylovlarida nomzod bölgan; 2004-yilda örniga Oleg Malişkin körsatilgan. Jirinovskiy 1993-yil 12-dekabrdan vafotigaça sakkiz çaqiriq Davlat Dumasi deputati, 2000–2011-yillarda Duma raisi örinbosari, 1996–2008-yillarda Yevropa Kengaşi Parlament Assambleyasi delegati bölgan. 2014-yil 12-sentabrda Buyuk Britaniya hukumati uni Ukrainada rus qurolli kuçlaridan foydalanişni va Qrim anneksiyasini qöllab-quvvatlagani uçun sanksiyaga oldi.

Rus Vikipediyasi uni populistik, millatçi va irqçi bayonotlari bilan tanilgan, deb ta'riflaydi; partiyasi uning şaxsi atrofida qurilgan edi. U Ukraina, Belarus va sobiq SSSRning boşqa hududlarini Rossiya bilan birlaştirişni qöllab-quvvatlagan. 1990-yillarda ayrim şarhlovçilar uni faşist yoki neofaşist, deb atagan. 2008-yilgi kampaniyada u “politsiya davlati”ni va'da qilgan.

Jirinovskiy 2022-yil 6-aprelda Moskvada vafot etdi.