Anahita Ratebzad
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Anahita Ratebzad (1931-yil noyabr – 2014-yil 7-sentyabr) — afğonistonlik siyosatçi va davlat arbobi, Afğoniston Xalq Demokratik partiyasi (PDPA) Parçam fraksiyasi a'zosi. U Afğoniston parlamentiga saylangan dastlabki tört ayoldan biri bölgan.
Yoşlik yillari va ta'limi
13Ratebzad Kobul viloyatining Guldara şahrida tuğilgan. Uning otasi Amonullaxon islohotlarining tarafdori edi; 1929-yilgi voqealardan keyin Nodirxon (Nodirşoh) davrida Eronga surgun qilindi. Rusça Vikipediyada otasi yozuvçi Ahmad Ratebxon deb nomlangan va 1933-yilda Tehronda vafot etgani aytilgan. Anahita akasi bilan otasiz ösgan.
U Kobuldagi fransuz tilida ta'lim beruvçi Malalay litseyida öqigan. Özbekça va inglizça manbalarga köra, 1950–1954-yillarda Miçigan ştat universitetining hamşiralik fakultetida tahsil olgan; rusça manbada esa 1950-yilda Çikagodagi hamşiralar maktabini tugatgani yoziladi. Kobul universiteti tibbiyot fakulteti ayollarni qabul qila boşlagaç, unga kirgan. Tamomlagan yili manbalarda turliça: 1962 (özbekça), 1963 (inglizça va rusça).
U 15 yoşida jarroh doktor Keramuddin Kakarga turmuşga çiqqan (rusça manbada nikoh 1945-yilda va keyinçalik ajraşgani aytilgan). Siyosiy qaraşlar farqi sababli 1973-yilda alohida uyga köçgan; özbekça va inglizça manbalarga köra, ular rasman ajralişmagan. Bolalari soni manbalarda turliça körsatilgan.
Siyosiy faoliyati
13Ratebzad 1950-yillarning oxiri va 1960-yillarda Afğonistondagi dastlabki ijtimoiy-siyosiy faol ayollardan biri bölgan. 1957-yilda Seylondagi Osiyo ayollar konferensiyasida mamlakat delegatsiyasi tarkibida qatnaşgan. Öşa yili hamşiralar guruhini erkak bemorlarni davolaş uçun Kobulning Aliobod kasalxonasiga olib borgan.
1964-yilda Afğoniston ayollari demokratik taşkiloti (DOAW)ga asos solgan. 1965-yil 8-martda Xalqaro xotin-qizlar kunida Kobulda ayollar huquqlari uçun marsh uyuştirgan. 1965-yilda Xadiça Ahroriy, Masuma Esmati-Vardak va Roqiya Abubakr bilan birga parlamentga saylangan, Kobulning Ikkinçi okrugidan deputat bölgan, şuningdek PDPA Parçam fraksiyasining şakllanişida iştirok etgan. 1969-yilgi saylovlarda qatnaşmagan. Vasiliy Mitroxinning sözlariga köra, u Babrak Karmal bilan işqiy munosabatda bölgan; rusça manbada ham şunga yaqin guvohlik keltiriladi.
1978-yilgi Savr inqilobi arafasida uy qamoğiga olingan. Tarakiy hokimiyatga kelgaç, tört oy Ijtimoiy işlar vaziri bölgan, söng Belgradda elçi (1978–1980) etib tayinlangan. Hafizulloh Amin davrida lavozimidan çetlatilgan.
Sovet qöşinlari kirib, Parçam hokimiyatga kelgaç, ta'lim vaziri (1980–1981) va PDPA Siyosiy byurosi a'zosi bölgan; Oliy va kasb-hunar ta'limi, Axborot va madaniyat, Soğliqni saqlaş vazirliklarini nazorat qilgan. 1980-yil 27-dekabrdan Inqilobiy Kengaş Prezidiumi raisining örinbosari bölgan. 1980-yilda DOAW raisi etib saylangan.
Keyingi hayoti va vafoti
131986-yilda Karmal örniga Najibulloh kelgaç, Ratebzad lavozimlaridan ozod etilgan va Siyosiy byurodan çiqqan; DOAW rahbari örniga Firuza Vardak tayinlangan. U 1992-yilning mayigaça Afğonistonda qolgan. Rusça manbaga köra, keyin Hindistonga ketib boşpana olgan; özbekça va inglizça manbalarda bu eslatilmaydi. 1995-yilda Bolgariyaning Sofiya şahriga, 1996-yilda Germaniyaning Lünen şahriga joylaşgan.
Ratebzad 2014-yil sentyabrida buyrak yetişmovçiligidan 82 yoşida vafot etgan va Kobuldagi Şohada-e-Saalehin qabristoniga dafn etilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Anahita Ratebzad // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1200 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAnahita Ratebzad. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1200
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1200
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q465835wikidata.org · 5 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.