Air Liquide

Air Liquide (S.A.) — texnik gazlar va ularga oid xizmatlarni yetkazib beruvçi fransuz transmilliy kompaniyasi. Inglizça Vikipediyaga köra, u daromad böyiça dunyoda ikkinçi yirik texnik gazlar yetkazib beruvçi (Linde plc dan keyin) va 70 dan ortiq mamlakatda faoliyat yuritadi; rus tilidagi Vikipediyada 75 mamlakat körsatilgan.

Kompaniya 1902-yilda Fransiyada Jorj Klod va Pol Delorm tomonidan havoni suyultirib, uning tarkibiy qismlarini ajratiş texnologiyasini tijoratda qöllaş uçun asos solingan. Inglizça manbaga köra, Klod 1902-yil 25-mayda havoni suyultiriş usulini işlab çiqdi, 8-noyabrda Delorm 24 nafar obunaçini yiğib, kompaniyaning birinçi prezidenti böldi; dastlabki kapital 100 000 frank edi. 1913-yil 20-fevralda kompaniya aksiyalari Parij fond birjasiga çiqarildi.

1943-yilda Jak-Iv Kusto iştirokida akvalang prototipi yaratildi; inglizça manbada muhandis Emil Ganyan ham tilga olinadi. 1946-yilda kompaniya şönğin jihozlari uçun La Spirotechnique ni taşkil etdi. Rus manbasiga köra, Ikkinçi jahon uruşidan söng Jorj Klod Vişi rejimi bilan hamkorlik qilgani uçun hukm qilingan.

1986-yilda AQShdagi Big Three kompaniyasi sotib olindi; xarid narxi rus manbasida 1,6 mlrd dollar, inglizça manbada 1,05 mlrd dollar deb berilgan. Şu yili fransuz SEPPIC kompaniyasi ham sotib olindi. 1995-yilda tibbiy gazlar uçun Air Liquide Health taşkil etildi. 2016-yilda amerikalik Airgas 13,4 mlrd dollarga sotib olindi. Inglizça manbaga köra, 2025-yil avgustida Rossiyadagi filiallar farmon bilan «vaqtinçalik boşqaruv»ga ötkazildi, 22-avgustda esa Janubiy Koreyaning DIG Airgas kompaniyasini 2,85 mlrd evroga sotib oliş kelişuvi imzolandi.

Asosiy yönaliş — kislorod, azot, argon, vodorod va uglerod oksidi kabi texnik gazlar işlab çiqariş. 2021-yil holatiga bölinmalar:

• Yirik sanoat — kimyo, neftni qayta işlaş, metallurgiya va energetika korxonalariga uzoq muddatli şartnomalar asosida gaz yetkaziş.
• Sanoat savdosi — kiçik va örta korxonalarga gaz sotiş.
• Soğliqni saqlaş — tibbiy gazlar va jihozlar, kasalxona va uydagi bemorlarga xizmat.
• Elektronika — mikrosxemalar işlab çiqariş uçun öta toza gazlar.
• Loyihalaş va quriliş — gaz işlab çiqariş korxonalarini quriş va jihozlar çiqariş.

Tadqiqot markazlari Parij, Grenobl, Frankfurt, Delaver, Şanxay va Tokioda joylaşgan.

• 2021-yilda daromad uluşi: yirik sanoat — 30 %, sanoat savdosi — 40 %, soğliqni saqlaş — 16 %, elektronika — 9 %, loyihalaş va quriliş — 2 %.
• Mintaqalar böyiça daromad: Yevropa — 8,32 mlrd evro (Fransiya — 3,04 mlrd); Amerika — 8,45 mlrd evro (AQSh — 7,22 mlrd); Osiyo-Tinç okeani — 4,79 mlrd evro; Yaqin Şarq va Afrika — 0,72 mlrd evro.
• Forbes Global 2000 röyxatida 2022-yilda 264-örin.

Aksiyalari Parij fond birjasida savdo qilinadi va CAC 40 hamda Dow Jones Euro Stoxx 50 indekslariga kiradi. Boş qarorgoh Parijning 7-okrugida joylaşgan. 1957-yilda tuğilgan Benua Potye 2006-yildan direktorlar kengaşi raisi va boş ijroçi direktor, kompaniyada 1981-yildan işlaydi.