Allakuli
SaqlaşBoşqa nomlari: Olloqulixon · Allah Kuli Bahadur Khan
Öqiş: 2 daqiqa
Olloqulixon (taxminan 1794–1842) — Xiva xonligining qönğirotlar özbek sulolasidan çiqqan beşinçi hukmdori. U 1825–1842-yillarda xonlik qilgan va Muhammad Rahimxon I ning öğli edi.
Hayoti
13Olloqulixon 1794-yilda Xiva şahrida tuğilgan. 1825-yilda otasi Muhammad Rahimxon I (1806–1825) vafot etgaç, hokimiyat tepasiga keldi. Özbekiston Wikipediyasi ma'lumotiga köra, uning davrida zulm, talonçilik va özaro uruşlar kuçaygan. 1842-yilda Çorjöyga yuriş qilib, qal'ani qamal qilgan paytda oğir kasalga çalinib, orqaga qaytişga majbur bölgan va 23-noyabrda vafot etgan. U öz hayotida tayyorlab qöyilgan Pahlavon Mahmud maqbarasiga dafn etilgan. Hokimiyat öğli Rahimqulixon (1842–1845) qöliga ötgan.
Içki siyosati
13Olloqulixon davrida davlatni markazlaştiriş siyosati davom etdi. 1828-yilda sarik qabilalarining qözğoloni bostirildi; özbekça maqolada qoraqalpoq va turkmanlarning qözğolonlari ham şu yili beşafqat bostirilgani aytiladi. Iqtisodiyotni tiklaş işlari davom etib, Xorazmda yirik irrigatsiya işlari olib borildi, 1830–1831-yillarda Köhna Urgançga kanal qurildi.
U dunyo voqealariga qiziqqan, çet tillarini örgangan. Manbalarda yozilişiça, Örta Osiyoning zamondoş hukmdorlaridan farqli ravişda rus tilida erkin öqigan va yozgan.
Harbiy yurişlari
13Olloqulixon Qöqon xonligi bilan ittifoqda Buxoro amirligi hududiga bir neça bor hujum uyuştirgan. Özbekça maqolada Buxoro bilan sulh tuzilganiga qaramay amirlik hududiga 7 marta yuriş qilgani va qişloqlarni talagani körsatilgan. U Xurosonga beş marta yuriş qilgan.
Taşqi siyosati
13Uning davrida Rossiya, Usmonlilar imperiyasi, Buyuk Britaniya, Eron va Afğoniston bilan diplomatik aloqalar yuritilgan. 1840-yilda ingliz elçilari Jeyms Ebbot va Riçmond Şekspir Xivaga keldi. Rossiya bilan munosabatlar biroz sovuqlaşgaç, 1840-yilda Xiva elçisi Otaniyoz Xoja Rais muftiysi Peterburgga yuborildi. 1841-yilda Xivaga kapitan Nikiforov boşçiligidagi rus missiyasi keldi. 1842-yilda imperator Nikolay I Xiva elçilari Vaysbay Niyozov va Işbay Babayevni qabul qildi; muzokaralardan söng munosabatlar biroz yumşadi.
Madaniy faoliyati
13Olloqulixon davrida Xivada karvonsaroy, tim, Toşhovli saroyi, Olloqulixon madrasasi, Oq masjid, Saitboy masjidi, Toşhovuz qal'asi va boşqa inşootlar qurilgan. Pahlavon Mahmud maqbarasi va Köhna Ark koşinlar bilan bezatilgan, Sayid Alovuddin maqbarasi ta'mirlangan. 1842-yilda Içan qal'a taşqarisidagi aholini himoya qiliş uçun Dişan qal'a devori 30 kunda qurilgan. Bu davrda Munis Xorazmiy, Rojix, Dilavar, Said Mirzo Junayd, Mirzo Masixo kabi şoirlar ijod qilgan; Munis Xorazmiy va Ogahiy Xorazm tarixini yozgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Allakuli // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1503 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAllakuli. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1503
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1503
Hayot yöli 2 bekat · Globusda köriş →
Xiva 1794–1825 · 31 yil
Xiva şahrida tuğilgan va xon bölguniça şu yerda yaşagan.
Xiva 1825–1842 · 17 yil
Xiva xonligi xoni sifatida hukm surgan, Xivada saroy, madrasa va mudofaa devori qurdirgan.
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q4062542wikidata.org · 4 ta fakt manbasi
- 2https://uz.wikipedia.org/wiki/Olloqulixonuz.wikipedia.org
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.