Jahongirxöja
SaqlaşBoşqa nomlari: Jahangir Khoja
Öqiş: 2 daqiqa
Jahongirxöja (Jangirxöja; xitoyça: Zhānggé'ěr) — 19-asr boşlarida Şarqiy Turkiston tub aholisining milliy ozodlik kuraşi yetakçilaridan biri. U Qaşqar xojalari uruğidan çiqqan bölib, Qing sulolasiga qarşi qözğolonga boşçilik qilgan.
Kelib çiqişi
13Uzbekça Vikipediya ma'lumotiga köra, Jahongirxöja Qaşqar xoja-belogoriylar uruğidan bölgan Samsakxöjaning öğli, Qaşğarning sobiq hukmdorlari avlodidan edi. U Maxdumi A'zam (1461—1542) Ahmad al-Kosoniy avlodlaridan bölgan xoja oilasiga mansub. Inglizça Vikipediyada u Afoqiy xojalar uruği vakili sifatida tilga olinadi va bobosi Burhoniddin (Burhan ad-Din) Oq toğ (belogoriy) tarafdori xoja bölgani aytiladi. Inglizça manbada uning hayot yillari 1788—1828 deb berilgan.
Qözğolon
13Uzbekça va rusça Vikipediya ma'lumotlariga köra, u 1820—1828-yillarda Qaşğariston uyğurlarining Qing sulolasiga qarşi qözğoloniga rahbarlik qilgan. Qöşinlari qaşğarliklar, qöqonliklar va qirğizlardan iborat bölib, Qing qöşinlarini bir qança mağlubiyatga uçratgan va bir yilga yaqin Şarqiy Turkistonning asosiy şahri Qaşqarni nazorat qilgan.
Inglizça Vikipediyaga köra, qözğolon 1826-yil may oyida boşlangan. Şu paytda Qöqonda Appoq xöja avlodlariga oid yaşirin kelişuvga muvofiq qamoqda saqlanayotgan Jahongirxöja Qaşqarga qoçişga erişgan. Uning bayroği ostida bir neça oy içida taxminan 200 ming kişi yiğilgan, deyiladi. U Qaşqar, Yorkent, Xötan, Kargalik, Yangihisor va Maralbaşi şaharlarida Qing hokimiyatini ağdargan. Bu ma'lumotlar faqat inglizça manbada keltirilgan.
Mağlubiyati va oxirgi yillari
13Inglizça manbaga köra, Daoguang imperatori katta qöşin töplagan; 1828-yil yanvarida Ili generali Çang Ling boşçiligidagi qöşin harakatga kelgan. Jahongirxöja qöşini Qaşqar şimolidagi Tumen daryosi böyidagi hal qiluvçi jangda mağlub bölgan. Keyinçalik u Qing qöşini tomonidan qölga olinib, Pekinga jönatilgan. Uzbekça va rusça Vikipediyada uning Pekinda qatl etilgani qayd etilgan. Inglizça manbada qatl 1828-yil 25-iyunda, 40 yoşida amalga oşirilgani, qatl usuli esa lingçi bölgani yoziladi.
Oqibatlari
13Inglizça Vikipediyaga köra, Jahongirxöja ölimidan söng Xitoy Qöqon xonligining xojalarga hamdardligi uçun uning Qaşqarga eksportiga çeklovlar jönatgan. Şuningdek, uning bosqini siyosat özgarişiga olib kelgan: ilgari Tarim havzasida doimiy yaşaşga ruxsat berilmagan xanzularga bundan keyin bu ruxsat berilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Jahongirxöja // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1523 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAJahongirxöja. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1523
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1523
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q2980130wikidata.org · 5 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.