Potanin, Grigoriy Nikolaeviç
SaqlaşBoşqa nomlari: Grigoriy Potanin · Grigory Potanin
Öqiş: 2 daqiqa
Grigoriy Nikolayeviç Potanin (1835–1920) — rus sayyohi, etnografi, folklorşunosi va tabiatşunosi. U Sibir va Markaziy Osiyoni örgangan, şuningdek, sibir viloyatçiligi (oblastniçestvo) harakatining yetakçilaridan biri bölgan.
Hayoti
1,3Potanin 1835-yilda hozirgi Qozoğiston hududidagi Yamişevo (rus manbasida — Yamişev qal'asi) joyida tuğilgan. Uning otasi Sibir çiziqli kazak qöşinining ofitseri bölgan. Bolaligini Presnovskaya va Semiyarskaya kazak qişloqlarida ötkazgan. 1846–1852-yillarda Omskdagi Sibir kadet korpusida öqigan; bu yerda kadet Çoqon Valixonov bilan döstlaşgan. 1852-yildan xorunji unvonida Yettisuv va Oltoyda kazak qöşinlarida xizmat qilgan, keyin Omskda qöşin boşqarmasida işlagan, arxiv hujjatlarini örgangan va ösimliklar gerbariysini tuzgan.
Keyinçalik Sankt-Peterburg universitetida tabiiy tarix bölimida oçiq tinglovçi sifatida öqigan (rus manbasiga köra 1859–1861). Ingliz manbasiga köra, u 1861-yilda talabalar namoyişlarida qatnaşgani uçun hibsga olingan va universitetdan çiqarilgan, 1867-yilda esa Sibirning ajralib çiqişini qöllab-quvvatlaşda ayblanib qamalgan.
Ekspeditsiyalari
1,31863–1864-yillarda Rossiya Geografiya jamiyati ekspeditsiyasi tarkibida Zaysan köli va Tarbağatay tizmasini örgangan. 1876–1877 va 1879–1880-yillarda Mongoliyaning şimoli-ğarbiga va Tuvaga, 1884–1886 va 1892–1893-yillarda Xitoyning şimoliga, Tibetning şarqiga va Mongoliyaning markaziga, 1899-yilda Katta Xingan toğlariga ekspeditsiya qilgan. 1884–1886-yilgi sayohatda salar xalqining tili haqida ma'lumot yozgan, şarqiy va ğarbiy yugur tillari böyiça luğat tuzgan.
Ekspeditsiyalar natijasida Markaziy Osiyo haqida keng geografik va etnografik ma'lumotlar, katta gerbariy va zoologik kolleksiyalar töplangan. Turkiy va mongol xalqlari, şuningdek, tangut, xitoy va dunganlar madaniyati, urf-odati va san'atiga oid materiallari qimmatli hisoblanadi. U Markaziy Osiyo xalqlari eposining örta asr Yevropasi folklori va adabiyotiga ta'sirini ilmiy asoslab bergan.
Jamoat faoliyati
1,3Potanin Sibir viloyatçiligi harakatining asosçilaridan va yetakçi ğoyaviy rahnamolaridan biri bölgan. Ingliz manbasiga köra, 1889-yilda Tomskda Rossiya Osiyosidagi birinçi universitetni oçgan guruhga rahbarlik qilgan, 1905-yilgi inqilobni qöllab-quvvatlagani uçun hibsga olingan. 1917–1918-yillarda Sibir muxtoriyati masalasi bilan şuğullangan, Sibir muvaqqat kengaşi raisi etib saylangan, lekin özini oddiy timsol sifatida işlatişayotganidan norozi bölib, istefo bergan. Rus manbasiga köra, u Tomsk şahrining (1915) va Sibirning (1918) faxriy fuqarosi bölgan.
Merosi
1,3Uning nomi bilan Nanşan tizmalaridan biri va Oltoy toğlaridagi muzlik atalgan. Novosibirskdagi köçalardan biri, 9915 Potanin asteroidi, Potaninia ösimlik turkumi va bir qança hayvon va ösimlik turlari ham uning nomini olgan. Potanin 1920-yilda Tomskda vafot etgan.
Sanalardagi farqlar
1,3Manbalarda tuğilgan sana turliça körsatilgan: özbekça maqolada 22 (4) sentabr/oktabr, rus maqolasida 21 sentabr (3 oktabr), ingliz maqolasida 4 oktabr. Vafot sanasi ham farq qiladi: 30 iyun yoki 6 iyun 1920.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Potanin, Grigoriy Nikolaeviç // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1158 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAPotanin, Grigoriy Nikolaeviç. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1158
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1158
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q1377569wikidata.org · P106, P569 (Yulian taqvimi), P19, P570, P20
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.