Amfoterlik
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Амфотерность→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 133
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Amfoterlik (yunonça amphoteros — «ikkalasi», «har ikkisi») — ayrim kimyoviy moddalar va birikmalarning şaroitga qarab ham kislota, ham asos xossalarini namoyon qiliş qobiliyati. Bunday xossaga ega moddalar amfoter birikm…
+ ## Tarixi
+ Rusça Vikipediyaga köra, moddaning ikki xil xatti-harakatini ifodalovçi bu tuşunçani 1814-yilda fransuz kimyogarlari Jozef Gey-Lyussak va Lui Tenar fanga kiritgan. Keyinroq, 1917–1927-yillarda nemis kimyogari Artur Xanç …
+ ## Mohiyati
+ ÖzME'ga köra, amfoter birikmaning kislota yoki asos sifatida özini tutişi reaksiyaga kirişayotgan ikkinçi moddaga boğliq: kuçli kislota bilan u asos kabi, işqor bilan esa kislota kabi reaksiyaga kirişadi. Masalan, kuçsiz…
+ Rusça Vikipediya amfoterlikning bir neça nazariy talqinini keltiradi:
+ - **Elektrolitik dissotsilaniş nazariyasida** — moddaning eritmada ham vodorod ionlarini (kislota kabi), ham gidroksid ionlarini (asos kabi) ajratib çiqarişi. - **Brensted–Louri protolitik nazariyasida** — moddaning ham …
+ ## Amfoter birikmalar
+ ÖzME'ga köra, tipik amfoter modda — suv. Metall gidroksidlari orasida amfoterlik alyuminiy, galliy, rux va qalay gidroksidlarida uçraydi. Galliy gidroksidining suvdagi eritmasida kislota va asos sifatidagi dissotsilaniş …
+ Organik moddalar orasida aminokislotalar, peptidlar va oqsillar amfoter hisoblanadi. Aminokislota molekulasida kislotali karboksil guruhi bilan birga asos xossali aminoguruh ham bor, şuning uçun u eritmada ham zaryadsiz,…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 1-jild, 458-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 85
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)