Anorganik kimyo

+ Anorganik kimyo (yunonça «an» inkor qöşimçasi va «organik kimyo» sözlaridan) — [[m:2331|Kimyo]]ning kimyoviy elementlar hamda ular hosil qiladigan birikmalarning tuzilişi, xossalari va özaro ta'sirini örganadigan bölimi.…

+ ## Tarixi

+ ÖzME'ga köra, oltin, kumuş, mis, temir, qörğoşin, simob va qalay kabi metallar hamda uglerod va oltingugurt insoniyatga qadim zamonlardan ma'lum bölgan. Milodning dastlabki asrlarida Misrda kimyo ançagina rivojlangan: bu…

+ Anorganik moddalarni alohida örganiş ğoyasini fransuz kimyogari N. Lemeri ilgari surgan: u 1675-yilda kimyo örganadigan moddalarni kelib çiqişiga köra mineral, ösimlik va hayvon moddalariga ajratgan. Rusça Vikipediyaga k…

+ 1869-yilda Mendeleyev davriy qonunni kaşf etgani fan taraqqiyotida burilişga aylangan. ÖzME'ga köra, şundan keyin davriy sistemadagi böş katakçalarga mos elementlar topilgan, transuran elementlar kaşf qilingan. 18-asr ox…

+ ## Örganadigan obyektlari

+ ÖzME'ga köra, 20-asrning 30-yillarida adabiyotda 50–60 ming anorganik birikma tasvirlangan edi; Rusça Vikipediyaga köra, 2013-yilga kelib ma'lum anorganik moddalar soni 500 mingga yaqinlaşgan. Fan oddiy moddalarni — meta…

+ Hozirgi anorganik kimyo birikmalarning hosil böliş va parçalaniş şaroitlarini, fizik va kimyoviy xossalari hamda tuzilişini tekşiradi. Bu yondaşuv sohadagi tadqiqotlarning ilmiy va amaliy qiymatini ançagina oşirgan.

+ ## Amaliy ahamiyati

+ ÖzME'ga köra, fanning bugungi asosiy vazifalaridan biri — yuqori harorat va bosimga, mexanik va kimyoviy ta'sirlarga bardoşli yangi sun'iy materiallar yaratiş. Yarimötkazgiçlar va yadro energetikasi materiallarida begona…