Aqtöbe
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Aqtöbe (qozoqça: Aqtөbe) — Qozoğiston ğarbidagi yirik şahar, Aqtöba viloyatining ma'muriy markazi. 1999-yilgaça rus tilida Aktyubinsk deb atalgan.
Tarixi
13Şahar nomi qozoqça «oq» (aq) va «tepa» (tөbe) sözlaridan hosil bölgan va «oq tepalik» ma'nosini bildiradi. Özbekça Vikipediyaga köra, şahar 1869-yil 28-mayda Oqtöba (Oqtepa) qal'asi sifatida vujudga kelgan. Ingliz tilidagi maqolada esa 1869-yil martida Kargala va Ilek daryolari qöşiliş joyida, Orenburg–Qazali karvon yöli böylab 300 kişilik garnizonli rus harbiy istehkomi qurilgani aytiladi. 1891-yildan u uyezd şahri maqomini oldi. 1901-yilda şahar orqali ötadigan temir yöl qurilişi boşlandi. 1932-yilda Aktyubinsk viloyat markazi deb e'lon qilindi. Ikkinçi jahon uruşi davrida Ukraina va Moskvadan zavodlar köçirib keltirilgani şaharning rivojiga ta'sir qilgan. 1999-yilda prezident farmoni bilan şaharning rus tilidagi nomi Aktyubinskdan Aktobega özgartirildi.
Geografiyasi
13Şahar Ilek daryosi (Ural daryosining çap irmoği) böyida, unga Qarğali daryosi quyiladigan joyda, Poduralye platosining markaziy qismida joylaşgan. Şahar markazidan Sazdi daryosi ötadi. Şahardan 10 km janubi-şarqda hajmi 245 million m³ bölgan Aqtöba suv ombori (1988), 8 km janubi-ğarbda Sazdi suv ombori (1967) bor. Iqlimi keskin kontinental. Rus tilidagi maqolada şaharning maydoni 232,7 km² deyilgan, ingliz tilidagi maqolada esa taxminan 428,469 km².
Aholisi
13Aholi soni manbalarda turliça berilgan: özbekça maqolada 2012-yilda 367 220 kişi, ingliz tilidagi maqolada 2023-yilda 560 820 kişi, rus tilidagi maqolada 2026-yil 1-martda 600 149 kişi körsatilgan. Aqtöba aholi soni böyiça Qozoğistonda törtinçi örinda turadi. Rus tilidagi maqolaga köra, qozoqlar — 81,39 %, ruslar — 13,2 %, ukrainlar — 1,88 %. Özbekça maqolada (2012) qozoqlar 68,72 %, ruslar 19,58 %, ukrainlar 5,69 % deb berilgan.
Iqtisodiyoti
13Özbekça maqolaga köra, şaharda ferroqotişma va xrom birikmalari zavodlari, maşinasozlik (rentgen apparatlari, qişloq xöjaligi maşinalari), yengil va oziq-ovqat sanoati korxonalari hamda quriliş materiallari işlab çiqariş mavjud. Ingliz tilidagi maqolada mustaqillikdan keyin oğir sanoat örnini energetika sohasi egallagani qayd etilgan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Özbekça maqolaga köra, şaharda 3 oliy öquv yurti, teatr va 2 muzey bor. Şahardan 35 km janubda Eset botir maqbarasi joylaşgan. Sazdi suv ombori şahar aholisining an'anaviy dam oliş joyi hisoblanadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Aqtöbe // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/865 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAqtöbe. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/865
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/865
Raqamlarda
Aholi soni · 2026-yil
599 ming kişi
+2,4 %2025-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q477232wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q562789wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.