Arab-amerika neft kompaniyasi
SaqlaşBoşqa nomlari: Saudi Aramco
Öqiş: 2 daqiqa
Arab-amerika neft kompaniyasi (Arabian American Oil Company, Aramco) — 1944-yilda şu nomni olgan kompaniya. Hozir u Saudi Aramco nomi bilan Saudiya Arabistonining milliy neft va tabiiy gaz kompaniyasi hisoblanadi, boş qarorgohi Dhahran şahrida joylaşgan.
Tarixi
13Saudiya hukumati 1933-yil 29-mayda Standard Oil of California (SoCal) kompaniyasiga neft qidiriş uçun imtiyoz berdi. SoCal imtiyozni töliq öziga qaraşli California-Arabian Standard Oil (CASOC) şöba korxonasiga topşirdi. 1936-yilda Texaco imtiyozning 50% uluşini sotib oldi. Birinçi muvaffaqiyatli quduq — Dammam № 7 — 1938-yilda Dhahranda topildi.
1944-yilda kompaniya nomi Arabian American Oil Co. (Aramco)ga özgartirildi. Standard Oil of New Jersey 30%, Socony Vacuum esa 10% uluş sotib oldi; SoCal va Texaco 30%dan saqlab qoldi. Bu bitim sanasi manbalarda turliça berilgan: özbekça Vikipediyada 1948-yil, inglizça Vikipediyada 1947-yil 17-mart, rusça Vikipediyada 1947-yil 12-mart.
1950-yilda qirol Abdulaziz neft obyektlarini milliylaştiriş bilan tahdid qilib, foydani teng bölişga erişdi. 1951-yilda Safaniya koni topildi. 1973-yilda Saudiya hukumati aktivlarning 25%ini özlaştirdi, 1974-yilda uluşni 60%ga oşirdi. 1988-yil noyabrda yangi kompaniya — Saudi Arabian Oil Company taşkil etildi. Rusça Vikipediyaga köra, hukumat uluşi 1972-yilda 20%ga, 1980-yilda 100%ga yetgan; bu ma'lumot özbekça va inglizça manbalardagi bosqiçlardan farq qiladi.
Faoliyati (mahsulot va xizmatlar)
13Kompaniya Saudiya Arabistonida neft va tabiiy gaz qazib olişni nazorat qiladi. U dunyodagi eng yirik yagona uglevodorod tarmoği — Master Gas Systemni boşqaradi. Şarqiy provinsiyada Ghawar (quruqlikdagi eng katta kon) va Safaniya (offşordagi eng katta kon) konlarida neft işlab çiqaradi. 1990-yildan boşlab xom neft sotuvini Osiyo bozorida kengaytirdi; 2016-yilga kelib savdoning taxminan 70%i Osiyoga töğri keldi. 2020-yilda kimyo kompaniyasi SABICning 70% uluşi sotib olindi. Rusça Vikipediyaga köra, kompaniyaning neft quvurlari, neftni qayta işlaş zavodlari va supertanker floti bor.
Raqamlarda
13- Xom neft zaxirasi: 270 milliard barreldan ortiq.
- 2024-yilda işlab çiqariş: kuniga 12,7 million barrel neft ekvivalenti.
- Tabiiy gaz zaxirasi: 288,4 trillion standart kub fut.
- 2019-yil 11-dekabrda birja savdosi boşlanganda bozor kapitalizatsiyasi 1,88 trillion AQSh dollari bölgan.
- 2005-yilda bozor qiymati 781 milliard dollar deb baholangan.
Rahbariyati va tuzilmasi
132019-yilda aksiyalar Tadawul birjasida savdoga çiqarildi. Rusça Vikipediyaga köra, 2025-yil oxirida aksiyalarning 81,48%i davlatga, 16%i suveren jamğarmalarga tegişli. 2019-yil sentyabrda Yosir Al-Rumayyan boşqaruv raisi etib tayinlandi; rusça manbada u 2016-yildan raisi deb körsatilgan. Prezident va boş ijroçi direktor — Amin Nasser (2015-yildan).
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Arab-amerika neft kompaniyasi // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1979 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAArab-amerika neft kompaniyasi. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1979
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1979
Raqamlarda
Xodimlar soni · 31-dekabr 2019
79 000 kişi
+3,4 % (yaxşi)31-dekabr 2018ga nisbatan
Daromad (tuşum) · 2025-yil
1,56 trln SAR
−4,8 % (yomon)≈ 415,7 mlrd AQSh dollari (kurs böyiça) · 2024-yilga nisbatan
Sof foyda · 2025-yil
350,2 mlrd SAR
−12,1 % (yomon)2024-yilga nisbatan
Umumiy kapital (öz mablaği) · 31-dekabr 2019
1,05 trln SAR
+1,7 % (yaxşi)31-dekabr 2018ga nisbatan
Aktivlar · 31-dekabr 2019
1,49 trln SAR
+11 % (yaxşi)31-dekabr 2018ga nisbatan
Bozor qiymati · 2020-yil
AQSh dollari: 24,58 trln
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q679322wikidata.org · 7 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.