Arab xalifaligi
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Арабский халифат→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 119
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Arab xalifaligi (632–1258) — payğambar Muhammad vafotidan söng arablarning harbiy yurişlari natijasida vujudga kelgan va xalifalar boşqargan islom davlati. ÖzME'ga köra, u Arabiston yarim oroli, Yaqin va Örta Şarq, Şimol…
+ ## Roşidiy xalifalar davri (632–661)
+ Xalifalikning dastlabki markazi [[m:2381|Madina]] bölgan. ÖzME'ga köra, davlatning asosçisi — payğambarning eng yaqin safdoşi Abu Bakr. Rusça Vikipediyaga köra, 632-yilda payğambar vafot etgaç, uning örinbosari masalasid…
+ Abu Bakrdan keyin Umar, Usmon va Ali xalifa bölgan; bu tört xalifa «Xulafoi roşidin», ya'ni «töğri yöldan borgan xalifalar» deb ataladi. Rusça Vikipediyaga köra, Umar davrida (634–644) arablar 636-yilda Yarmuk yaqinida V…
+ ## Umaviylar davri (661–750)
+ Ali öldirilgaç, hokimiyatni Umaviylar uruğidan Muoviya egallab, xalifalikni meros orqali ötadigan monarxiyaga aylantirgan; poytaxt [[m:620|Damaşq]]qa köçirilgan. Bu davr [[m:2411|Umaviylar xalifaligi]] deb ham yuritiladi…
+ ## Abbosiylar davri (750–1258)
+ 750-yilda hokimiyat Abbosiylar sulolasiga ötgan, poytaxt yangi qurilgan [[m:497|Bağdod]] şahri bölgan. Rusça Vikipediyaga köra, Bağdod aholisi 10-asrda 900 mingga yaqin bölgan. Abbosiylar davrida ilm-fan va madaniyat yuk…
+ ## Davlat tuzilişi
+ Rusça Vikipediyaga köra, xalifalikda diniy, siyosiy va ma'muriy hokimiyat bir-biridan ajratilmagan. Xalifa davlat boşliği, oliy qömondon va oliy sudya hisoblangan, barça yuqori mansabdorlarni özi tayinlagan. Uning eng ya…
+ Viloyatlarni xalifa tayinlagan amirlar boşqargan: ular soliq yiğiş, qöşinga qömondonlik va mahalliy ma'muriyatga rahbarlik qilgan. Fath etilgan mamlakatlarda dastlab avvalgi boşqaruv tartibi saqlangan, taxminan bir asr ö…
+ ## Parçalanişi
+ ÖzME'ga köra, Abbosiylar ulkan hududni yaxlit saqlab qololmagan: 8-asr oxiridan boşlab içki nizolar natijasida xalifalik mayda qismlarga bölina boşlagan. 788-yilda Mağribning ğarbida (hozirgi [[m:316|Marokaş]]) Idrisiyla…
+ Rusça Vikipediyaga köra, 945-yilda Bağdodni Buvayhiylar egallagaç, xalifalar siyosiy hokimiyatini yöqotib, asosan diniy yetakçi bölib qolgan. 1055-yilda Bağdodga Toğrulbek boşçiligidagi saljuqiylar kirgan. ÖzME'ga köra, …
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: moderator→ Tekşirgan: moderator
Sabab: ÖzME matn qism 01 qaytarildi
− Arab xalifaligi (632–1258) — payğambar Muhammad vafotidan söng arablarning harbiy yurişlari natijasida vujudga kelgan va xalifalar boşqargan islom davlati. ÖzME'ga köra, u Arabiston yarim oroli, Yaqin va Örta Şarq, Şimol…
− ## Roşidiy xalifalar davri (632–661)
− Xalifalikning dastlabki markazi [[m:2381|Madina]] bölgan. ÖzME'ga köra, davlatning asosçisi — payğambarning eng yaqin safdoşi Abu Bakr. Rusça Vikipediyaga köra, 632-yilda payğambar vafot etgaç, uning örinbosari masalasid…
− Abu Bakrdan keyin Umar, Usmon va Ali xalifa bölgan; bu tört xalifa «Xulafoi roşidin», ya'ni «töğri yöldan borgan xalifalar» deb ataladi. Rusça Vikipediyaga köra, Umar davrida (634–644) arablar 636-yilda Yarmuk yaqinida V…
− ## Umaviylar davri (661–750)
− Ali öldirilgaç, hokimiyatni Umaviylar uruğidan Muoviya egallab, xalifalikni meros orqali ötadigan monarxiyaga aylantirgan; poytaxt [[m:620|Damaşq]]qa köçirilgan. Bu davr [[m:2411|Umaviylar xalifaligi]] deb ham yuritiladi…
− ## Abbosiylar davri (750–1258)
− 750-yilda hokimiyat Abbosiylar sulolasiga ötgan, poytaxt yangi qurilgan [[m:497|Bağdod]] şahri bölgan. Rusça Vikipediyaga köra, Bağdod aholisi 10-asrda 900 mingga yaqin bölgan. Abbosiylar davrida ilm-fan va madaniyat yuk…
− ## Davlat tuzilişi
− Rusça Vikipediyaga köra, xalifalikda diniy, siyosiy va ma'muriy hokimiyat bir-biridan ajratilmagan. Xalifa davlat boşliği, oliy qömondon va oliy sudya hisoblangan, barça yuqori mansabdorlarni özi tayinlagan. Uning eng ya…
− Viloyatlarni xalifa tayinlagan amirlar boşqargan: ular soliq yiğiş, qöşinga qömondonlik va mahalliy ma'muriyatga rahbarlik qilgan. Fath etilgan mamlakatlarda dastlab avvalgi boşqaruv tartibi saqlangan, taxminan bir asr ö…
− ## Parçalanişi
− ÖzME'ga köra, Abbosiylar ulkan hududni yaxlit saqlab qololmagan: 8-asr oxiridan boşlab içki nizolar natijasida xalifalik mayda qismlarga bölina boşlagan. 788-yilda Mağribning ğarbida (hozirgi [[m:316|Marokaş]]) Idrisiyla…
− Rusça Vikipediyaga köra, 945-yilda Bağdodni Buvayhiylar egallagaç, xalifalar siyosiy hokimiyatini yöqotib, asosan diniy yetakçi bölib qolgan. 1055-yilda Bağdodga Toğrulbek boşçiligidagi saljuqiylar kirgan. ÖzME'ga köra, …
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Арабский халифат→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 109
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Arab xalifaligi (632–1258) — payğambar Muhammad vafotidan söng arablarning harbiy yurişlari natijasida vujudga kelgan va xalifalar boşqargan islom davlati. ÖzME'ga köra, u Arabiston yarim oroli, Yaqin va Örta Şarq, Şimol…
+ ## Roşidiy xalifalar davri (632–661)
+ Xalifalikning dastlabki markazi [[m:2381|Madina]] bölgan. ÖzME'ga köra, davlatning asosçisi — payğambarning eng yaqin safdoşi Abu Bakr. Rusça Vikipediyaga köra, 632-yilda payğambar vafot etgaç, uning örinbosari masalasid…
+ Abu Bakrdan keyin Umar, Usmon va Ali xalifa bölgan; bu tört xalifa «Xulafoi roşidin», ya'ni «töğri yöldan borgan xalifalar» deb ataladi. Rusça Vikipediyaga köra, Umar davrida (634–644) arablar 636-yilda Yarmuk yaqinida V…
+ ## Umaviylar davri (661–750)
+ Ali öldirilgaç, hokimiyatni Umaviylar uruğidan Muoviya egallab, xalifalikni meros orqali ötadigan monarxiyaga aylantirgan; poytaxt [[m:620|Damaşq]]qa köçirilgan. Bu davr [[m:2411|Umaviylar xalifaligi]] deb ham yuritiladi…
+ ## Abbosiylar davri (750–1258)
+ 750-yilda hokimiyat Abbosiylar sulolasiga ötgan, poytaxt yangi qurilgan [[m:497|Bağdod]] şahri bölgan. Rusça Vikipediyaga köra, Bağdod aholisi 10-asrda 900 mingga yaqin bölgan. Abbosiylar davrida ilm-fan va madaniyat yuk…
+ ## Davlat tuzilişi
+ Rusça Vikipediyaga köra, xalifalikda diniy, siyosiy va ma'muriy hokimiyat bir-biridan ajratilmagan. Xalifa davlat boşliği, oliy qömondon va oliy sudya hisoblangan, barça yuqori mansabdorlarni özi tayinlagan. Uning eng ya…
+ Viloyatlarni xalifa tayinlagan amirlar boşqargan: ular soliq yiğiş, qöşinga qömondonlik va mahalliy ma'muriyatga rahbarlik qilgan. Fath etilgan mamlakatlarda dastlab avvalgi boşqaruv tartibi saqlangan, taxminan bir asr ö…
+ ## Parçalanişi
+ ÖzME'ga köra, Abbosiylar ulkan hududni yaxlit saqlab qololmagan: 8-asr oxiridan boşlab içki nizolar natijasida xalifalik mayda qismlarga bölina boşlagan. 788-yilda Mağribning ğarbida (hozirgi [[m:316|Marokaş]]) Idrisiyla…
+ Rusça Vikipediyaga köra, 945-yilda Bağdodni Buvayhiylar egallagaç, xalifalar siyosiy hokimiyatini yöqotib, asosan diniy yetakçi bölib qolgan. 1055-yilda Bağdodga Toğrulbek boşçiligidagi saljuqiylar kirgan. ÖzME'ga köra, …
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 1-jild, 586-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 71
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)