Aristotel
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Inglizça Vikipediya: Aristotle→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 125
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Aristotel (yunonça Aristoteles; Şarqda Arastu; miloddan avvalgi 384/383, Stagira — miloddan avvalgi 322/321, Evbeya orolidagi Xalkida) — qadimgi yunon faylasufi va qomusiy olimi, peripatetiklar maktabining asosçisi. Unin…
+ ## Hayoti
+ Inglizça Vikipediyaga köra, Aristotel Xalkidikadagi Stagira şahrida, Makedoniya podşosi Amintaning şaxsiy tabibi Nikomax oilasida tuğilgan; otasining kasbi uning biologiya va tibbiyotga qiziqişiga turtki bergan bölişi mu…
+ Miloddan avvalgi 343-yildan Makedoniya podşosi Filipp II taklifi bilan uning öğli — keyinçalik maşhur sarkardaga aylangan Iskandar Maqduniyga murabbiylik qilgan. ÖzME'ga köra, miloddan avvalgi 335-yilda Afinaga qaytib, L…
+ ## Falsafasi
+ «Metafizika» («ilk falsafa») asarida Aristotel Platonning ğoyalar nazariyasini tanqid qilgan. ÖzME'ga köra, u alohida narsa faqat muayyan joy va vaqtda mavjud bölib, sezgilar orqali idrok etilişini, umumiylik esa har joy…
+ Biliş nazariyasida u ehtimolli fikrga olib keluvçi «dialektik» biliş bilan işonçli bilim beruvçi «apodiktik» bilişni farqlagan. ÖzME'ga köra, Aristotel tajribani bilimning eng yuqori darajasi deb hisoblamagan: eng umumiy…
+ ## Mantiq va fanlar
+ Aristotel mantiq ilmining asosçisi hisoblanadi. U «analitika» deb atagan bu fan tuşunça, hukm va xulosa kabi tafakkur şakllarini, ayniyat, ziddiyat va uçinçisi istisno qonunlarini, isbotlaş va rad etiş usullarini örganad…
+ [[m:2330|Biologiya]] sohasida Aristotel tirik organizmlarning tuzilişi va xatti-harakatida maqsadga muvofiqlik haqidagi ta'limotni ilgari surgan: uruğning ösib rivojlanişi, hayvonlardagi instinktlar va a'zolarning mutano…
+ ## Axloq, siyosat va iqtisod
+ ÖzME'ga köra, Aristotel ilk bor axloq fanini — etikani alohida soha sifatida asoslagan. U aqlning kuzatiş va muşohada faoliyatini eng oliy ne'mat deb bilgan, kundalik hayotda esa aql va tajribaga tayanib, ikki çekka oras…
+ Siyosiy qaraşlari «inson — ijtimoiy mavjudot» degan fikrga asoslanadi. Aristotel davlat boşqaruvining uçta töğri şakli — monarxiya, aristokratiya va politiya hamda ularning aynigan körinişlari — tiraniya, oligarxiya va o…
+ Iqtisodiy qaraşlarida Aristotel öz davri jamiyatiga xos qullikni tabiiy hol deb bilgan. ÖzME'ga köra, u ehtiyojlarni qondiruvçi «tabiiy boylik» bilan ayirboşlaş natijasida töplanadigan va çegarasi bölmagan boylikni farql…
+ ## Asarlari
+ Uning maşhur asarlari orasida «Kategoriyalar», «Birinçi analitika», «Ikkinçi analitika», «Fizika», «Metafizika», «Jon haqida», «Nikomax axloqi», «Siyosat», «Poetika» va «Ritorika» bor.
+ ## Şarqdagi ta'siri
+ ÖzME'ga köra, 8-asrdan, ayniqsa xalifa Horun ar-Raşid va Ma'mun davrida, Aristotel asarlari arab tiliga tarjima qilinib, ularga köplab şarhlar yozilgan. [[m:1097|Al-Forobiy]] «Metafizika», «Jon haqida», «Kategoriyalar», …
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: moderator→ Tekşirgan: moderator
Sabab: ÖzME matn qism 01 qaytarildi
− Aristotel (yunonça Aristoteles; Şarqda Arastu; miloddan avvalgi 384/383, Stagira — miloddan avvalgi 322/321, Evbeya orolidagi Xalkida) — qadimgi yunon faylasufi va qomusiy olimi, peripatetiklar maktabining asosçisi. Unin…
− ## Hayoti
− Inglizça Vikipediyaga köra, Aristotel Xalkidikadagi Stagira şahrida, Makedoniya podşosi Amintaning şaxsiy tabibi Nikomax oilasida tuğilgan; otasining kasbi uning biologiya va tibbiyotga qiziqişiga turtki bergan bölişi mu…
− Miloddan avvalgi 343-yildan Makedoniya podşosi Filipp II taklifi bilan uning öğli — keyinçalik maşhur sarkardaga aylangan Iskandar Maqduniyga murabbiylik qilgan. ÖzME'ga köra, miloddan avvalgi 335-yilda Afinaga qaytib, L…
− ## Falsafasi
− «Metafizika» («ilk falsafa») asarida Aristotel Platonning ğoyalar nazariyasini tanqid qilgan. ÖzME'ga köra, u alohida narsa faqat muayyan joy va vaqtda mavjud bölib, sezgilar orqali idrok etilişini, umumiylik esa har joy…
− Biliş nazariyasida u ehtimolli fikrga olib keluvçi «dialektik» biliş bilan işonçli bilim beruvçi «apodiktik» bilişni farqlagan. ÖzME'ga köra, Aristotel tajribani bilimning eng yuqori darajasi deb hisoblamagan: eng umumiy…
− ## Mantiq va fanlar
− Aristotel mantiq ilmining asosçisi hisoblanadi. U «analitika» deb atagan bu fan tuşunça, hukm va xulosa kabi tafakkur şakllarini, ayniyat, ziddiyat va uçinçisi istisno qonunlarini, isbotlaş va rad etiş usullarini örganad…
− [[m:2330|Biologiya]] sohasida Aristotel tirik organizmlarning tuzilişi va xatti-harakatida maqsadga muvofiqlik haqidagi ta'limotni ilgari surgan: uruğning ösib rivojlanişi, hayvonlardagi instinktlar va a'zolarning mutano…
− ## Axloq, siyosat va iqtisod
− ÖzME'ga köra, Aristotel ilk bor axloq fanini — etikani alohida soha sifatida asoslagan. U aqlning kuzatiş va muşohada faoliyatini eng oliy ne'mat deb bilgan, kundalik hayotda esa aql va tajribaga tayanib, ikki çekka oras…
− Siyosiy qaraşlari «inson — ijtimoiy mavjudot» degan fikrga asoslanadi. Aristotel davlat boşqaruvining uçta töğri şakli — monarxiya, aristokratiya va politiya hamda ularning aynigan körinişlari — tiraniya, oligarxiya va o…
− Iqtisodiy qaraşlarida Aristotel öz davri jamiyatiga xos qullikni tabiiy hol deb bilgan. ÖzME'ga köra, u ehtiyojlarni qondiruvçi «tabiiy boylik» bilan ayirboşlaş natijasida töplanadigan va çegarasi bölmagan boylikni farql…
− ## Asarlari
− Uning maşhur asarlari orasida «Kategoriyalar», «Birinçi analitika», «Ikkinçi analitika», «Fizika», «Metafizika», «Jon haqida», «Nikomax axloqi», «Siyosat», «Poetika» va «Ritorika» bor.
− ## Şarqdagi ta'siri
− ÖzME'ga köra, 8-asrdan, ayniqsa xalifa Horun ar-Raşid va Ma'mun davrida, Aristotel asarlari arab tiliga tarjima qilinib, ularga köplab şarhlar yozilgan. [[m:1097|Al-Forobiy]] «Metafizika», «Jon haqida», «Kategoriyalar», …
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Inglizça Vikipediya: Aristotle→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 115
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Aristotel (yunonça Aristoteles; Şarqda Arastu; miloddan avvalgi 384/383, Stagira — miloddan avvalgi 322/321, Evbeya orolidagi Xalkida) — qadimgi yunon faylasufi va qomusiy olimi, peripatetiklar maktabining asosçisi. Unin…
+ ## Hayoti
+ Inglizça Vikipediyaga köra, Aristotel Xalkidikadagi Stagira şahrida, Makedoniya podşosi Amintaning şaxsiy tabibi Nikomax oilasida tuğilgan; otasining kasbi uning biologiya va tibbiyotga qiziqişiga turtki bergan bölişi mu…
+ Miloddan avvalgi 343-yildan Makedoniya podşosi Filipp II taklifi bilan uning öğli — keyinçalik maşhur sarkardaga aylangan Iskandar Maqduniyga murabbiylik qilgan. ÖzME'ga köra, miloddan avvalgi 335-yilda Afinaga qaytib, L…
+ ## Falsafasi
+ «Metafizika» («ilk falsafa») asarida Aristotel Platonning ğoyalar nazariyasini tanqid qilgan. ÖzME'ga köra, u alohida narsa faqat muayyan joy va vaqtda mavjud bölib, sezgilar orqali idrok etilişini, umumiylik esa har joy…
+ Biliş nazariyasida u ehtimolli fikrga olib keluvçi «dialektik» biliş bilan işonçli bilim beruvçi «apodiktik» bilişni farqlagan. ÖzME'ga köra, Aristotel tajribani bilimning eng yuqori darajasi deb hisoblamagan: eng umumiy…
+ ## Mantiq va fanlar
+ Aristotel mantiq ilmining asosçisi hisoblanadi. U «analitika» deb atagan bu fan tuşunça, hukm va xulosa kabi tafakkur şakllarini, ayniyat, ziddiyat va uçinçisi istisno qonunlarini, isbotlaş va rad etiş usullarini örganad…
+ [[m:2330|Biologiya]] sohasida Aristotel tirik organizmlarning tuzilişi va xatti-harakatida maqsadga muvofiqlik haqidagi ta'limotni ilgari surgan: uruğning ösib rivojlanişi, hayvonlardagi instinktlar va a'zolarning mutano…
+ ## Axloq, siyosat va iqtisod
+ ÖzME'ga köra, Aristotel ilk bor axloq fanini — etikani alohida soha sifatida asoslagan. U aqlning kuzatiş va muşohada faoliyatini eng oliy ne'mat deb bilgan, kundalik hayotda esa aql va tajribaga tayanib, ikki çekka oras…
+ Siyosiy qaraşlari «inson — ijtimoiy mavjudot» degan fikrga asoslanadi. Aristotel davlat boşqaruvining uçta töğri şakli — monarxiya, aristokratiya va politiya hamda ularning aynigan körinişlari — tiraniya, oligarxiya va o…
+ Iqtisodiy qaraşlarida Aristotel öz davri jamiyatiga xos qullikni tabiiy hol deb bilgan. ÖzME'ga köra, u ehtiyojlarni qondiruvçi «tabiiy boylik» bilan ayirboşlaş natijasida töplanadigan va çegarasi bölmagan boylikni farql…
+ ## Asarlari
+ Uning maşhur asarlari orasida «Kategoriyalar», «Birinçi analitika», «Ikkinçi analitika», «Fizika», «Metafizika», «Jon haqida», «Nikomax axloqi», «Siyosat», «Poetika» va «Ritorika» bor.
+ ## Şarqdagi ta'siri
+ ÖzME'ga köra, 8-asrdan, ayniqsa xalifa Horun ar-Raşid va Ma'mun davrida, Aristotel asarlari arab tiliga tarjima qilinib, ularga köplab şarhlar yozilgan. [[m:1097|Al-Forobiy]] «Metafizika», «Jon haqida», «Kategoriyalar», …
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 1-jild, 620–622-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 77
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)