Asaka tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Asaka tumani — Andijon viloyatidagi ma'muriy tuman. Markazi — Asaka şahri.
Tarixi
13Tuman 1926-yil 29-sentabrda taşkil etilgan. 1962-yil 24-dekabrdan 1970-yil 7-dekabrgaça Marhamat tumani tarkibida bölgan, söng qayta tuzilgan. Rus tilidagi Vikipediyaga köra, 1935-yil 5-martda Asaka va Quva tumanlarining sobiq hududlaridan tuzilgan yangi tumanga V. I. Lenin nomi berilgan; 1939 va 1943-yillarda uning tarkibidagi ayrim qişloq kengaşlari yangi tuzilgan Oltinköl, Quva va Xaldivonbek tumanlariga berilgan. 1965-yil 15-fevralda birlaştirilgan tumanga yana Lenin tumani nomi berilib, markaz Rus qişloğidan Leninsk şahriga köçirilgan. 1991-yilda Leninsk şahri Asaka deb, 1992-yilda Lenin tumani Asaka tumani deb qayta nomlangan.
Geografiyasi
13Tuman viloyatning markaziy qismida joylaşgan (rus tilidagi manbada «janubiy qismida» deyilgan). U Andijon viloyatining Şahrixon, Marhamat, Andijon, Oltinköl, Buloqboşi tumanlari hamda Farğona viloyatining Quva tumani bilan çegaradoş. Özbek tilidagi Vikipediyada maydoni 0,27 ming km² (2023) deyilgan, boşqa bölimida 0,26 ming km² berilgan; ingliz tilidagi manbada 270 km².
Relyefi tekislik, jarlik, qir va adirlardan iborat; şimoli-şarqida Andijon va Asaka adirlari joylaşgan. Iqlimi kontinental. Iyulning örtaça harorati 26 darajadan yuqori, yanvarniki — 2,9° (rus tilidagi manbada fevral uçun −2,9 °C). Yiliga örtaça 180–190 mm yoğin tuşadi, vegetatsiya davri 220 kun. Şimol va şimoli-şarqdan Katta Farğona kanali va Şahrixonsoy, janubdan Oqböyra va Aravonsoy oqib ötadi; Asaka taşlamasi va Obihayot kanali ham bor. Tuproqlari asosan böz tuproq bölib, suğorma dehqonçilik qilinadi. Yovvoyi ösimliklardan şuvoq, şöra ösadi; tulki, böri, çiyaböri, quyon uçraydi.
Aholisi
13Özbek tilidagi Vikipediyada aholi soni 347,5 ming kişi (2023) deb berilgan; boşqa bölimida 345,5 ming, ingliz tilidagi manbada 2022-yilda 340 ming kişi körsatilgan. Aholi ziçligi turli ma'lumotlarda 1 km² ga 533 va 679 (2000) kişi. Aholining asosiy qismini özbeklar taşkil etadi; tojik, rus, tatar, qirğiz, uyğur va boşqa millat vakillari ham yaşaydi.
Tumanda 1 şahar (Asaka) va 77 ta mahalla fuqarolar yiğini bor. Ingliz tilidagi manbaga köra, tarkibida şahar tipidagi tört posyolka (Qörğon, Navkan, Oqböyra va T. Aliyev) hamda 8 qişloq jamoasi mavjud.
Iqtisodiyoti
132000-yil ma'lumotlariga köra, tumanda motor ta'mirlaş zavodi, don mahsulotlari aksiyadorlik jamiyati, paxta tozalaş zavodi, meva-sabzavot qayta işlaş korxonalari, 3 parrandaçilik fabrikasi va 431 kiçik korxona faoliyat körsatgan. Jami ekin maydoni 11 070 ga bölib, 5995 ga paxta, 3902 ga buğdoy bilan band bölgan. 2000-yilda 19,0 ming t paxta va 30,0 ming t ğalla yetiştirilgan. Ingliz tilidagi manbada tumanda GM Uzbekistan avtomobil zavodi joylaşgani aytilgan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Asaka çöntagi — Toşkanboy Egamberdiyev nomidagi madaniyat istirohat boğiga tutaşgan göşa. Şahrixonsoydan boşlangan Yov ariqda radiusi 6,5 m, 110 köraçali çarxpalak aylanadi. 1930-yildan «Asaka hayoti» tuman gazetasi çiqadi. Tumanda muzey, madaniyat uyi va kutubxonalar bor. Tumanda Şerali Jörayev, Avaz Oxun, Sanobar Rahmonova va Ilhom Jörayev tuğilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Asaka tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/956 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAsaka tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/956
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/956
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q578148wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q4494390wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.