Ayniy surilmasi

+ Ayniy surilmasi — 1964-yil 24-aprelda Zarafşon daryosining yuqori oqimida, [[m:382|Tojikiston]]dagi Ayniy (ilgarigi nomi Zahmatobod) qişloğidan taxminan bir kilometr yuqorida yuz bergan yirik toğ surilmasi va uning natij…

+ ## Töğonning tavsifi

+ ÖzME ma'lumotiga köra, surilib tuşgan jinslar daryo vodiysini butunlay tösib qöygan. Hosil bölgan töğonning balandligi 130—150 m, uzunligi 750 m, kengligi esa 1000 m atrofida bölgan. U maydalangan slanets, qumtoş va ohak…

+ ## Sabablari

+ ÖzME surilmaning bir neça sababini körsatadi. Köp yillar davomida yomğir va qor suvlari toğ jinslari orasiga singib borgan, buning natijasida yuzadagi böş qatlamlar ostidagi qattiq jinslardan ajrala boşlagan. 1964-yil ap…

+ Xavf alomatlari ança oldin sezilgan edi: 1961-yil bahorida daryo özanidan 700—750 metr balandlikda yoriq paydo bölib, sekin-asta kengayib borgan. ÖzME'ga köra, 24-aprel kuni Samarqand seysmik stansiyasi suriliş röy beriş…

+ ## Oqibatlari va bartaraf etiliş

+ Töğon paydo bölgaç, Zarafşonning Fondaryo va Mastçohdaryo irmoqlari suvi tösilib qolgan va hosil bölgan köl sathi har kuni 3—5 metrga kötarila boşlagan. Suv töğonni yorib ötsa, quyi oqimdagi köplab hududlarni suv bosiş x…

+ ÖzME'ga köra, 6-may kuni tayyor bölgan kanaldan dastlab soniyasiga 2 m³ suv oqa boşlagan, 9-mayga kelib esa oqim soniyasiga 800 m³ gaça yetgan. Köl sathi 8-mayda eng yuqori darajaga — 72 metr çuqurlikka yetgan, undagi su…

+ ## Avvalgi surilmalar

+ ÖzME'ga köra, Zarafşon vodiysida bunday yirik tabiiy töğonlar ilgari ham paydo bölgan. 1888-yil yanvar oyining örtalarida hozirgi Ayniydan 8 km yuqoridagi Sangiston qişloği qarşisida daryo töğon bilan tösilgan. Uni oçiş …