Ayyub Ğulomov
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Ayyub Ğulomov (Ayyub Ğulomoviç Ğulomov; 1914–1986) — özbek tilşunos olimi, özbek tilining ilmiy grammatikasini yaratganlardan biri. ÖzME'ga köra, u filologiya fanlari doktori (1958) va professor (1959) bölgan. Olim yarim asrdan ortiq vaqt davomida maktab, texnikum va oliy öquv yurtlarida dars bergan, özbek tili bilan boğliq köplab darslik va monografiyalar yozgan.
Hayoti va faoliyati
13ÖzME ma'lumotiça, Ğulomov 1914-yil 15-mayda Toşkentda tuğilgan. 1936-yilda Toşkent pedagogika institutining özbek tili va adabiyoti fakultetini bitirgan. Biroq pedagogik faoliyatini undan avvalroq boşlagan: 1930–1935-yillarda Toşkentdagi örta maktablar va pedagogika texnikumlarida dars bergan.
1936–1957-yillarda u pedagogika institutlarida öqituvçi, dotsent va kafedra mudiri bölib işlagan. Bir vaqtning özida Özbekiston Fanlar akademiyasining Til va adabiyot institutida ilmiy xodim, keyinroq sektor mudiri lavozimlarida ham işlagan. Olimning asosiy ijodiy faoliyati Örta Osiyo (keyinçalik Toşkent) davlat universiteti bilan boğliq: u yerda 1942-yildan özbek tilşunosligi kafedrasida dotsent bölgan, 1946-yildan umrining oxirigaça, ya'ni 1986-yilgaça kafedraga rahbarlik qilgan. Ğulomov 1986-yil 30-mayda vafot etgan.
Ilmiy merosi
13ÖzME'ga köra, Ğulomovning tadqiqotlari özbek tilşunosligining deyarli barça sohalarini qamrab olgan: fonetika va grammatika, leksikologiya va söz yasaliş, uslubşunoslik va nutq madaniyati, etimologiya va leksikografiya, şuningdek, özbek tili tarixi va şevalar ilmi (dialektologiya).
Ayniqsa, uning 1940–1950-yillarda çiqqan grammatik tadqiqotlari muhim ahamiyatga ega bölgan. «Özbek tilida kelişiklar» (1941), «Özbek tilida köplik kategoriyasi» (1944), «Sodda gap sintaksisi» (1948), «Özbek tili morfologiyasiga kiriş» (1953), «Fe'l» (1954) va «Sodda gap» (1955) asarlari özbek tilining ilmiy grammatikasi şakllanişida asos bölgan. Olim «Özbek tilida aniqlovçilar» (1940), «Özbek tilida urğu» (1947), «Etimologik noaniqliklar» (1975) kabi işlar va hamkorlikda tuzilgan «Özbek tili morfem luğati» (1977) muallifi hamdir.
Darsliklari
13Ğulomov ta'lim uçun ham köp mehnat qilgan. ÖzME'ga köra, u umumta'lim maktablarining 5–9-sinflari uçun yozgan «Özbek tili» darsligi 1970–1990-yillarda 20 martaga yaqin qayta naşr etilgan. Oliy öquv yurtlari uçun «Hozirgi özbek adabiy tili» (1961; ikkinçi naşri 1965) darsligini yaratgan, ikki jildli akademik «Özbek tili grammatikasi» (1975–1976) mualliflaridan biri bölgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Ayyub Ğulomov // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4390 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAyyub Ğulomov. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4390
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4390
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1ÖzME, 11-jild, 46–47-b.manbaa.uz · ÖzME, 11-jild, 46–47-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.