Baidu

Baidu (xitoyça: 百度, pinyin: Bǎidù) — internet xizmatlari va sun'iy intellektga ixtisoslaşgan Xitoy transmilliy texnologiya kompaniyasi. Uning asosiy mahsuloti — xuddi şu nomdagi qidiruv tizimi bölib, u Xitoy qidiruv bozorida yetakçi örinda turadi.

Kompaniya 2000-yil 18-yanvarda Robin Li va Erik Syu (Eric Xu) tomonidan taşkil etilgan. Ru.wikipedia ma'lumotiga köra, ikkala asosçi ham AQShda oliy ta'lim olgan; ular amerikalik vençur kompaniyalardan 1,2 mln dollar boşlanğiç kapital jalb qilgan, bir yil ötib yana 10 mln dollar investitsiya olgan. Inglizça manbada Baidu ildizlari Robin Li 1996-yilda işlab çiqqan RankDex qidiruv tizimiga borib taqalişi qayd etilgan.

Kompaniya nomi Sun sulolasi davri şe'ridan olingan va tom ma'noda «yuz marta» degan ma'noni anglatadi. 2001-yilda Baidu reklama beruvçilarga reklama örni uçun narx taklif qiliş va har bir bosiş uçun tölaş imkonini berdi. 2004-yilda ru.wikipedia ma'lumotiga köra Baidu Xitoyning yetakçi qidiruv tizimiga aylandi.

Baidu aksiyalari NASDAQ birjasida 2005-yilda sotuvga çiqarildi (inglizça manbada sana — 5-avgust). 2007-yil dekabrda Baidu NASDAQ-100 indeksiga kiritilgan birinçi Xitoy kompaniyasi böldi. 2008-yilda yapon tilidagi qidiruv xizmati işga tuşirildi; u 2015-yil 16-martda yopildi. 2010-yil 12-yanvarda sayt «Eron kiber armiyasi» nomli hujumga uçradi: DNS yozuvlari özgartirilib, trafik boşqa saytga yönaltirildi.

2012-yil noyabrda onlayn-video bilan şuğullanuvçi iQIYI kompaniyasining nazorat paketi sotib olindi. 2017-yilda Apollo avtonom haydaş loyihasi e'lon qilindi. 2018-yilda moliyaviy xizmatlar bölimi Du Xiaoman nomli mustaqil kompaniyaga ajratildi, xorijiy «Global DU» biznesi esa DO Global nomi bilan mustaqil faoliyat yuritadi. 2021-yil mart oyida Baidu Gonkong fond birjasida ikkilamçi listingdan ötib, 3,1 mlrd dollar jalb qildi. 2021-yil yanvarda Geely Automobile bilan aqlli avtomobillar işlab çiqariş böyiça qöşma korxona tuzdi. 2022-yil avgustda Xitoyda birinçi bölib haydovçisiz taksi xizmatini işga tuşirdi. 2023-yilda Ernie Bot chatbotini taqdim etdi, oktyabrda Ernie 4.0 versiyasi çiqdi. 2025-yil 16-martda ERNIE 4.5 va ERNIE X1 modellari e'lon qilindi.

Asosiy xizmatlar:

• Baidu Search — ovoz va tasvirni aniqlaşni öz içiga olgan qidiruv tizimi;
• Baidu Baike — onlayn-ensiklopediya (2006-yil 20-aprelda e'lon qilingan; ru.wikipedia ma'lumotiga köra 15 000 000 dan ortiq maqola);
• Baidu Tieba (Post Bar) — forum va ijtimoiy tarmoq;
• Baidu Knows — savol-javob xizmati;
• Baidu Maps — elektron xaritalar;
• Baidu Translate — onlayn tarjima;
• Baidu Browser — veb-brauzer;
• Haokan va Quanmin — video portallar;
• Apollo Go — avtonom haydaş platformasi.

Baidu Apollo avtonom haydaş, Xiaodu esa aqlli maişiy elektronika yönalişidagi loyihalardir. Kompaniya dasturiy ta'minot, chiplar, bulutli infratuzilma, asos modellar va ilovalarni öz içiga olgan sun'iy intellekt xizmatlarini ham rivojlantiradi. 2017-yil iyulda Kinglong Automotive bilan birga Apolong L4 aqlli mikroavtobusi çiqarildi. 2024-yil aprel holatiga Apollo Go haydovçisiz robotaksilarda 11 ta şaharda olti million safar amalga oşirgan. 2025-yil iyulda Baidu Apollo Göni AQSh va materik Xitoydan taşqarida joylaştiriş uçun Uber bilan hamkorlik e'lon qildi. 2026-yil yanvarda Kunlunxin yarimötkazgiç bölimi uçun Gonkong birjasiga listing arizasi topşirildi.

Reklama böyiça asosiy mahsulot — Baidu Tuiguang bölib, har bir bosiş uçun tölanadigan reklama platformasidir. 2018-yilda «Renmin ribao» gazetasi qidiruv natijalarining işonçliligi masalasini yoritgan.

• Ru.wikipedia: global qidiruv bozorida uluşi 0,94 % (beşinçi örin); daromadning 98 % Xitoy bozoriga töğri keladi.
• 2019-yil Forbes Global 2000 röyxatida 297-örin.
• 2023-yil yakunlari böyiça umumiy tuşum 134,6 mlrd yuan, sof foyda 28,7 mlrd yuandan ortiq (4,04 mlrd AQSh dollari), yillik ösiş 39 %.
• 2018-yil may holatiga bozor kapitalizatsiyasi 99 mlrd dollar (en.wikipedia).

Kompaniyaning boş qarorgohi Pekinning Xaydyan tumanida joylaşgan. Xorijiy kapital jalb qiliş uçun möljallangan özgaruvçan manfaatli tuzilma (VIE) Kayman orollarida röyxatdan ötgan. Asosçilar — Robin Li va Erik Syu. 2014-yil 16-mayda Endryu Ng boş olim etib tayinlanib, Silikon vodiysi va Pekindagi Baidu Research'ga rahbarlik qilgan. Ru.wikipedia ma'lumotiga köra, 2016-yilda kompaniya prezidenti Çjan Yasin edi.