Benedikt Spinoza

+ Benedikt Spinoza (lotinça Benedictus de Spinoza, tuğilgandagi ismi Barux Spinoza; 1632–1677) — Niderlandiyalik faylasuf, Yangi davr Yevropa falsafasining eng yirik vakillaridan biri. U xudo va tabiatni yagona substansiya…

+ ## Hayoti

+ ÖzME'ga köra, Spinoza 1632-yil 24-noyabrda [[m:565|Amsterdam]]da Portugaliyadan köçib kelgan yahudiylar oilasida tuğilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, uning ajdodlari Portugaliyada inkvizitsiya ta'qibiga uçrab, nisbatan …

+ Spinozaning erkin tanqidiy qaraşlari jamoa rahbarlari bilan ziddiyatga olib kelgan va 1656-yilda u Amsterdamning portugal-yahudiy jamoasidan çiqarib yuborilgan. Şundan söng u biror diniy jamoaga qöşilmay, kamtarona hayot…

+ ## Falsafasi

+ ÖzME'ga köra, Spinoza falsafada panteistik qaraşni ilgari surib, xudo va tabiatni yagona, abadiy va çeksiz substansiya deb bilgan. Bu substansiyaga çeksiz köp atributlar xos, lekin inson ulardan faqat ikkitasini — kengli…

+ Biliş nazariyasida Spinoza ratsionalist bölgan: haqiqiy bilimning asosiy manbai deb aqlni hisoblagan. «Etika» asarida u inson tabiatini tahlil qilib, odam öz faoliyatida avvalo özini saqlaşga va manfaatiga intilişini kör…

+ ## Siyosiy va diniy qaraşlari

+ Inglizça Vikipediyaga köra, Spinoza hayotligida juda kam asar naşr ettirgan, çunki ta'qib va taqiqdan çöçgan. «Ilohiyot-siyosiy traktat»da u Muqaddas kitobning ilohiy kelib çiqişiga şubha bildirgan va dunyoviy, demokrati…

+ ## Asarlari va ta'siri

+ Uning asosiy asarlari qatorida «Etika», «Ilohiyot-siyosiy traktat», «Siyosiy traktat», «Dekart falsafasining asoslari» va «Aqlni takomillaştiriş haqida traktat» bor. Asarlarining köpi lotin tilida yozilgan va faylasuf va…