Beşariq tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Beşariq tumani — Farğona viloyatining ğarbiy qismidagi ma'muriy tuman, Tojikiston bilan çegaradoş. Ma'muriy markazi — Beşariq şahri. Tuman Farğona vodiysining quruq, qumli hududlaridan birini egallaydi va asosan suğorma dehqonçilikka tayanadi.1
Tarixi
13ÖzME tuman 1926-yil 29-sentabrda taşkil etilganini yozadi. Rusça Vikipediyaga köra, u 1920-yillarda Kirov tumani nomi bilan tuzilgan, 1938-yilda Farğona viloyati tarkibiga kirgan. 1943-yilda uning uçta qişloq kengaşi yangi Gorskiy tumaniga berilgan, 1959-yilda esa tugatilgan Gorskiy tumanining bir qismi qaytadan qöşilgan. 1992-yil 8-mayda tuman Beşariq deb qayta nomlangan.
Geografiyasi va tabiati
13ÖzME'ga köra, tuman maydoni 0,77 ming km² bölib, viloyatning Özbekiston va Furqat tumanlari, Tojikistonning Konibodom va Aşt tumanlari bilan çegaradoş. Relyefi pasttekislik, qirlar, toşloq va qumli çala çöllardan iborat; janubi-ğarbda qum barxanlari uçraydi, yer yuzasi şimolga qarab pasayib boradi. Iqlimi keskin kontinental: yanvarning örtaça harorati −2°, iyulniki 28°, yillik yoğin 200 mm atrofida. Bahorda ğarbdan şarqqa ba'zan sekundiga 30 m gaça yetadigan kuçli şamollar esadi. Vegetatsiya davri 205 kun.
Tumanning şimolidan Sirdaryo, janubidan Isfara daryosi oqadi, ğarbida Qayroqqum suv ombori joylaşgan. Yerlar Katta Farğona kanalidan suğoriladi, hududdan Söx–Isfara kollektori ötadi. Qir qismida şağalli tuproq, tekislikda suğoriladigan böz tuproq tarqalgan. Ösimliklardan şuvoq, şöra, yantoq, qamiş, yulğun, saksovul, hayvonlardan yumronqoziq, quyon, eçkemar, böri, tulki uçraydi. ÖzME tuman yerlarida faqat suğorib dehqonçilik qiliş mumkinligini ta'kidlaydi.
Aholisi va ma'muriy bölinişi
13ÖzME'ga köra, 2000-yilda tumanda 149 ming kişi yaşagan, ularning 20 mingi şaharliklar bölgan; 1 km² ga örtaça 193 kişi töğri kelgan. Aholining asosiy qismi özbeklar, şuningdek, rus, tojik, qirğiz, tatar va boşqa xalqlar vakillari yaşaydi. Rusça Vikipediyaga köra, 2011-yil holatida tuman bir şahar (Beşariq), ön şaharça va ön qişloq fuqarolar yiğinidan iborat bölgan.
Xöjaligi va madaniyati
13ÖzME'ga köra, tumanda paxta tozalaş zavodi, tibbiyot paxtasi, yigiruv-töquv va mebel fabrikalari, paxta çiqindisidan karton işlab çiqaradigan korxona, şuningdek yuzdan ortiq kiçik korxona faoliyat körsatgan. Qişloq xöjaligida suğoriladigan 21,6 ming gektar yerning yarmidan köpiga paxta ekilgan, qolganida beda, makkajöxori, sabzavot va şoli yetiştirilgan; çorvaçilik va parrandaçilik ham rivojlangan. Tumanning ğarbidan Toşkent–Qöqon temir yöli ötadi.
1999/2000 öquv yilida 47 umumiy ta'lim maktabi va ikkita litsey işlagan, tumanda kutubxonalar, klublar, muzey va kasalxonalar bor. 1932-yildan «Beşariq tongi» tuman gazetasi çiqadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Beşariq tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3971 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APABeşariq tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3971
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3971
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Бешарыкский районru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 1-jild, 284–285-b.manbaa.uz · ÖzME, 1-jild, 284–285-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.