Çimboy

Çimboy — Qoraqalpoğiston Respublikasidagi şahar, Çimboy tumanining ma'muriy markazi. ÖzME'ga köra, Amudaryo deltasida, Kegeyli kanalining ikki qirğoğida joylaşgan bölib, Nukus temir yöl stansiyasidan 56 kilometr uzoqlikda. 1974-yildan şahar maqomiga ega. 2004-yilda aholisi 46,2 ming kişi bölgan.1

ÖzME ma'lumotiga köra, Çimboy 17-asrda baliqçilar va çorvadorlarning qal'asi sifatida paydo bölgan. Biroq 1976–1977-yillarda qoraqalpoq arxeologlari ötkazgan qazişmalar şahar hududidan 7–8-asrlarga oid buyumlarni topgan, bu esa bu yerda ança ilgari ham hayot bölganini körsatadi.

Tarixiy manbalarda manzil dastlab Şoxtemir nomi bilan tilga olinadi. 1643-yilda bu qal'a Xiva xonligining Orol dengizi janubiy sohilidagi yerlarining markazi bölgan. 1740-yilda Xivaga ketayotgan poruçik Gladişev Şoxtemir orqali ötgan. Rusça Vikipediyaga köra, u şahardagi uylar loydan qurilgani, atrofi xandaq bilan örab olingani, aholi quduq suvidan foydalanişi va dengizgaça ikki kunlik yöl ekanini yozib qoldirgan. 1741-yilda geodezist Muravin tuzgan xaritada ham Şoxtemir belgilangan.

ÖzME'ga köra, 1890-yilda Çimboyda rus-tuzem maktabi va tibbiy punkt oçilgan. 20-asr boşlarida şaharda 80 ta savdo dökoni işlagan, mahalliy savdogarlar Orenburgdan gazlama va boşqa mollar keltirgan. 1907–1908-yillarda beda uruği va boşqa mahsulotlar Rossiya, AQŞ va Germaniyaga sotilgan. Şu davrda paxta tozalaş, yoğ juvoz va teri işlaş korxonalari, 1913-yilda esa beda uruğini tozalaş zavodi qurilgan.

1916-yilda Çimboy aholisi çor hukumatining mahalliy aholini mardikorlikka olişiga qarşi qözğolon kötargan. 1919-yilda yangi maktablar oçilgan. 1920-yilda tuzilgan Amudaryo viloyati Şöraxon va Çimboy uyezdlariga bölingan. 1927-yilda Çimboy şaharça, 1974-yilda şahar maqomini olgan, 1980-yilda unga temir yöl yetib kelgan.

ÖzME'ga köra, şaharda paxta tozalaş, yoğ, keramika va asfaltbeton zavodlari, mahalliy sanoat korxonalari bor. Bu yerda Qoraqalpoğiston qişloq xöjaligi ilmiy-tadqiqot instituti va naslçilik stansiyasi joylaşgan. Umumta'lim maktablari, pedagogika kasb-hunar kolleji, kutubxonalar, madaniyat uylari, öquvçilar madaniyat saroyi, kasalxona va tuğruqxona faoliyat körsatadi.

Rusça Vikipediyaga köra, Çimboyda yillik örtaça harorat 11,9° atrofida. Şahar tuğilib ösgan taniqli kişilar qatorida davlat arbobi va tibbiyot olimi Qayum Zoirov hamda Qoraqalpoğiston Respublikasining birinçi va yagona prezidenti Dauletboy Şamşetov tilga olinadi.