Çimboy tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Çimboy tumani (qoraqalpoqça Şımbay rayonı) — Özbekiston tarkibidagi Qoraqalpoğiston Respublikasining ma'muriy birligi, markazi Çimboy şahri. ÖzME'ga köra, tuman 1927-yil 3-iyulda taşkil etilgan; rusça Vikipediya esa uning tuzilgan yilini 1930 deb körsatadi va 1957-yil 12-oktabrda Kenes tumani unga qöşib yuborilganini qayd etadi. Maydoni 3 ming km².1
Çegaralari va ma'muriy tuzilişi
13ÖzME'ga köra, tuman şimoli-ğarbda Möynoq, ğarbda Bözatov, janubda Kegeyli, şarq va şimoli-şarqda Qoraözak tumanlari bilan qöşni. 2004-yildagi holatga köra unda 8 ta ovul fuqarolar yiğini bölgan: Baxtli, Kenes, May, Mayjap, Tagjap, Tozajöl, Qizilözek va Qösterek. Rusça Vikipediya 2011-yil boşidagi tarkibni boşqaça beradi: tumanga böysunuvçi Çimboy şahri, Ayteke şaharçasi va 11 ta qişloq fuqarolar yiğini.
Tabiati
13Tuman Amudaryo quyi oqimining öng qirğoğidagi tekislikda, Kegeyli kanali böyida joylaşgan; dengiz sathidan balandligi 60–70 m. ÖzME'ga köra, ğarbiy va şimoliy qismlarida botqoqlaşgan töqaylar köp, şimoli-ğarbdagi past qum tepalar Qöşxona toğlariga tutaşib ketadi.
Iqlimi keskin kontinental: yozi issiq va quruq, qişi sovuq. Ensiklopediya yillik örtaça haroratni 11°, yanvarnikini −6,9° deb beradi; eng past harorat −32° gaça tuşgan. Yer osti suvlari yuzaga yaqin. Hududdan Qozoqdaryo va uning tarmoği Erkindaryo oqadi, ulardan bir neça kanal çiqarilgan. Kegeyli kanalining tuman içidagi uzunligi 70 km. 1939–1940-yillarda qazilgan Mayjap va Obodjap kanallari ham suğoriş uçun xizmat qiladi. Qoraköl, Maqpalköl, Tobonköl kabi köllar bor.
Tuproqlari asosan oç böz, könğir, ötloq va botqoq-ötloq tuproqlar; ayrim joylarda şörxok va taqirlar uçraydi. Qamiş, qöğa, yulğun ösadi. ÖzME'ga köra, yovvoyi hayvonlardan quyon, börsiq, tulki, qobon, çiyaböri, böri yaşaydi; quşlardan ördak, ğoz, qirğovul, qirğiy va boşqalar uçraydi.
Aholisi
13ÖzME'ga köra, 2004-yilda aholi 92,8 ming kişi bölgan: şundan 46,2 mingi şaharda, 46,6 mingi qişloqda yaşagan, ziçlik 1 km² ga 31 kişi. Asosiy aholi — qoraqalpoqlar; özbeklar, ruslar, qozoqlar, tatarlar, koreyslar ham yaşaydi. Rusça Vikipediya tumanda tuğilgan taniqli kişilar qatorida qoraqalpoq şoiri va dramaturgi Ibrohim Yusupov hamda tarixçi Sobir Kamolovni sanaydi.
Xöjaligi va ijtimoiy soha
13Iqtisodiyotda qişloq xöjaligi yetakçi: paxtaçilik, şolikorlik, polizçilik va çorvaçilik rivojlangan, pillaçilik bilan ham şuğullaniladi. ÖzME'ga köra, tumanda 9 ta şirkat xöjaligi va 570 dan ortiq fermer xöjaligi bölgan; qoramol, qöy-eçki va parranda boqiladi. Sanoat paxta tozalaş, yoğ-moy, ğişt, keramika va asfalt-beton zavodlaridan iborat.
Tumanda pedagogika kasb-hunar kolleji, umumta'lim maktablari, Qoraqalpoğiston qişloq xöjaligi ilmiy-tadqiqot instituti va naslçilik stansiyasi faoliyat körsatgan. Ensiklopediyaga köra, 6 kutubxona, 4 madaniyat uyi, bolalar madaniyat saroyi, 5 kasalxona va 11 qişloq vraçlik punkti aholiga xizmat qilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Çimboy tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4019 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAÇimboy tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4019
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4019
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Чимбайский районru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 9-jild, 99–100-b.manbaa.uz · ÖzME, 9-jild, 99–100-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.