Ibroyim Yusupov
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Ibroyim Yusupov (qoraqalpoqça Ibrayım Yusupov; 1929-yil 5-may, Çimboy tumani — 2008-yil 24-iyul, Nukus) — qoraqalpoq şoiri, dramaturgi, tarjimon va publitsist. ÖzME ma'lumotiça, u 1975-yilda Özbekiston va Qoraqalpoğiston xalq şoiri unvonlariga, 2004-yilda esa Özbekiston Qahramoni unvoniga sazovor bölgan. Rusça Vikipediya uni zamonaviy qoraqalpoq adabiyotining rivojlaniş yönalişini belgilab bergan eng yirik adib sifatida tilga oladi; Qoraqalpoğiston Respublikasi madhiyasining matni ham unga tegişli.12
Hayoti
13Yusupov Qoraqalpoğistonning Çimboy tumanidagi Azat (ÖzME'da — Azot) ovulida tuğilgan. Rusça Vikipediyaga köra, otasi 1930-yilda hibsga olinib, qamoqdan qaytmagan; bölajak şoir 13 yoşidan oilani boqiş uçun işlay boşlagan. 1949-yilda Qoraqalpoq pedagogika institutini tamomlab, 1961-yilgaça şu yerda dars bergan.
ÖzME uning keyingi faoliyatini quyidagiça sanaydi: 1961–1962-yillarda «Amudaryo» jurnalining boş muharriri, söng N. Dovqorayev nomidagi Tarix, til va adabiyot institutida ilmiy xodim va sektor mudiri, 1965–1980-yillarda Qoraqalpoğiston Yozuvçilar uyuşmasining raisi, 1980–1985-yillarda «Sovet Qoraqalpoğistoni» gazetasining boş muharriri bölgan. 1985–2000-yillarda Qoraqalpoğiston ma'naviyat va ma'rifat markaziga rahbarlik qilgan. Rusça Vikipediyaga köra, şoir 2008-yilda vafot etgan va Nukusdagi Şörşa bobo qabristoniga dafn qilingan.
Ijodi
13ÖzME'ga köra, Yusupovning ilk şe'rlari 1940-yillarning örtalarida bosilib çiqa boşlagan; Rusça Vikipediya birinçi şe'ri 1946-yilda e'lon qilinganini aytadi. Şoir 30 dan ortiq nazm va nasr töplamlarini yaratgan. Uning «Kun çiqiş yölovçisiga», «Qoraqalpoqni köp maqtamang közimça», «Qora tol», «Turnalar» kabi şe'rlari qoraqalpoq lirikasining yuksak namunalari sifatida e'tirof etiladi. «Akatsiya gullagan joyda», «Gilamçi xotin haqida haqiqat», «Dala armonlari», «Mangu buloq» dostonlari ham 20-asr qoraqalpoq adabiyotining yirik yutuqlari qatorida sanaladi.
Dramaturg sifatida u «Qirq qiz» (A. Şomuratov bilan birga, 1965), «Aktrisaning iqboli» (1967), «Umirbek laqqi» (1971) va «Mangu buloq» dramalarini, «Ajiniyoz» operasi librettosini yozgan. Rusça Vikipediyaga köra, u adabiyotşunoslik va badiiy tarjima masalalariga bağişlangan maqolalar ham e'lon qilgan.
Tarjimalari va özbek tilidagi naşrlari
13Yusupov jahon adabiyoti klassiklarini qoraqalpoq tiliga ögirgan; ÖzME bu tarjimalar «Mangu buloqlar» (1986) nomi bilan töplanganini qayd etadi. Rusça Vikipediyaga köra, u Alişer Navoiy, Hofiz, Umar Xayyom, Puşkin, Lermontov, Gyote, Geyne, Şekspir asarlarini tarjima qilgan.
Uning özbek tilidagi kitoblari orasida «Buloqlar qaynaydi» (1960), «Oltin qirğoq» (1962), «Dala armonlari» (1967), «Çöl törğayi» (1972) va «Qora tol» (1988) bor. Rusça Vikipediyaga köra, asarlari rus, qirğiz, turkman, qozoq, ukrain va boşqa tillarga ham ögirilgan.
Mukofotlari
13ÖzME'ga köra, Yusupov 1974-yilda Berdaq nomidagi Qoraqalpoğiston Davlat mukofotini olgan. Özbekça Vikipediya uning mukofotlari qatorida «El-yurt hurmati» ordeni (1999) va Mehnat Qizil Bayroq ordenini ham sanaydi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Ibroyim Yusupov // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4553 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAIbroyim Yusupov. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4553
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4553
Zamondoşlari
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Юсупов, Ибрагимru.wikipedia.org
- 2Özbekça Vikipediya: Ibroyim Yusupovuz.wikipedia.org
- 3ÖzME, 10-jild, 62–63-b.manbaa.uz · ÖzME, 10-jild, 62–63-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.