Dmitriy Mendeleyev

+ Dmitriy Ivanoviç Mendeleyev (1834–1907) — rus kimyogari, pedagog va ensiklopedist olim, kimyoviy elementlar davriy qonunining kaşfiyotçisi. Rusça Vikipediya uni kimyo, fizik kimyo, fizika, metrologiya, iqtisodiyot, geolo…

+ ## Hayoti

+ ÖzME'ga köra, Mendeleyev 1834-yil 8-fevralda (eski uslub böyiça 27-yanvarda) Tobolsk şahrida tuğilgan. Rusça Vikipediyaga köra, uning otasi Ivan Pavloviç Tobolsk gimnaziyasi direktori bölgan, Dmitriy esa oiladagi ön yett…

+ ÖzME'ga köra, u 1855-yilda institutning fizika-matematika fakultetini tugatgan, 1856-yilda Peterburg universitetida magistrlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1859–1861-yillarda Geydelbergda ilmiy safarda bölib, Robert …

+ 1893-yilda Mendeleyevning taşabbusi bilan Ölçov va tarozi namunalari deposi Tarozi va ölçovlar boş palatasiga aylantirilgan va olim umrining oxirigaça uni boşqargan. U 1907-yil 2-fevralda [[m:594|Sankt-Peterburg]]da vafo…

+ ## Davriy qonun

+ Inglizça Vikipediyaga köra, 1863-yilda 56 ta element ma'lum bölgan, Jon Nyulends va Lotar Meyer ham ularni tartiblaş yöllarini izlagan. Mendeleyev 1868–1870-yillarda ikki jildlik «Kimyo asoslari» darsligini yozayotib, el…

+ Mendeleyev «ekaalyuminiy», «ekabor» va «ekasilitsiy» deb atagan elementlarning xossalarini oldindan aniq aytib bergan; keyinroq ular galliy, skandiy va germaniy sifatida kaşf etilgan. U uranning valentligi va atom oğirli…

+ ## Boşqa ilmiy işlari

+ ÖzME'ga köra, Mendeleyev eritmalarning kimyoviy, ya'ni gidrat nazariyasini işlab çiqqan va 1860-yilda kritik haroratni kaşf etgan. 1874-yilda bir mol ideal gaz uçun bosim, hajm va harorat orasidagi boğliqlikni ifodalaydi…

+ ## Xotirasi

+ ÖzME'ga köra, Moskva kimyo-texnologiya instituti va Tobolsk pedagogika instituti Mendeleyev nomi bilan atalgan. Şimoliy Muz okeanidagi suv osti tizmasi, Kuril orollaridan Kunaşirdagi vulkan, Oydagi krater va mendeleyevit…