Endemiklar
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Эндемик→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 131
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Endemiklar, endemlar (yunonça «endemos» — «mahalliy») — tarqalişi nisbatan kiçik geografik hudud bilan çeklangan ösimlik va hayvon turlari, uruğlari, oilalari yoki boşqa taksonlari. ÖzME ularni muayyan flora yoki faunani…
+ ## Atamaning kelib çiqişi
+ Inglizça Vikipediyaga köra, «endemik» sözi dastlab ma'lum mamlakatda doimiy uçraydigan kasalliklarga nisbatan işlatilgan va epidemiyaga qarama-qarşi qöyilgan. Uni 1872-yilda Çarlz Darvin birinçi bölib faqat ma'lum joyda …
+ ## Paydo böliş sabablari
+ ÖzME'ga köra, endemizm rivojlanişiga geografik ajralib qoliş, iqlim va tuproq şaroitlari hamda parazitlik, raqobat kabi biologik omillar ta'sir qiladi. Ayrim turlarning tarqaliş hududi juda tor bölişi mumkin: rusça Vikip…
+ Endemiklar ayniqsa okean orollari, ajralib qolgan toğ vodiylari va köllarda köp. ÖzME ma'lumotiga köra, Avliyo Yelena oroli florasining 85 foizi, Kavkaz florasining 20 foizga yaqini, Baykal köli flora va faunasining qari…
+ ## Turlari
+ Paydo böliş vaqtiga köra endemiklar ikki guruhga ajratiladi. Paleoendemiklar — ilgari keng tarqalib, hozir yöqolib borayotgan qadimiy (relikt) turlar. ÖzME bularga Xitoyda ösadigan metasekvoyya va ginkgo, Kaliforniya sek…
+ ## Muhofazasi
+ Inglizça Vikipediyaga köra, endemizm biologik xilma-xillikni baholaş va turlarning yöqolib ketiş xavfini aniqlaşda muhim tuşunça hisoblanadi. Rusça Vikipediya qayd etişiça, tarqaliş hududi tor va soni kam bölgani uçun en…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 10-jild, 131-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 83
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)