Fayzobod
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Fayzobod — Afğonistonning şimoliy-şarqiy qismidagi şahar, Badaxşon viloyatining ma'muriy markazi. U Kukça daryosi böyida joylaşgan.
Tarixi
13Ingliz tilidagi maqolaga köra, şahar 1680-yilgaça Jauz Gun deb atalgan: bu hududda yonğoq ("jauz") boğlari köp bölgan. Keyin nomi Fayzobodga özgartirilgan; uni taxminan «ilohiy saxovat, barakat va marhamat maskani» deb tarjima qiliş mumkin. Nom özgargani Muhammad alayhissalomga tegişli deb aytiladigan xirqa şaharga keltirilgan paytga boğlanadi. Şu davrda Fayzobod Munjon örnini egallab, Badaxşonning poytaxti bölgan. 1768-yilda Ahmadşoh Durroniy xirqani Qandahorga olib ketgan va u yerda Xirqa Şarif masjidi barpo etilgan.
Ingliz tilidagi maqolada keltirilişiça, 1821-yilda şaharni Muhammad Murodbek vayron qilgan, aholi Qunduzga köçirilgan. 1888-yilda amir Abdurrahmonxon tomonidan qöşib olingaç, şahar avvalgi ahamiyatini tiklab, muhim savdo joyiga aylangan. Şahar atrofida yetti qadimiy qal'a bor, ularning ba'zilari vayronaga aylangan.
1979-yildan keyin şahar sovet bosqiniga qarşi kuraşgan afğon mujohidlarining markaziga aylangan, 1980-yilda sovet qöşinlari uni egallab, öz bazalaridan biriga aylantirgan. Fuqarolar uruşlari davrida şahar Şimoliy alyans nazoratida bölgan. 2021-yil avgustida Fayzobodni Tolibon harakati egalladi (rus tilidagi maqolada — 10-avgust, ingliz tilidagi maqolada — 11-avgust).
Geografiyasi
13Şahar Kukça daryosining öng qirğoğida, daryo dara orqali çiqib, keng tekislikka yetmasdan oldingi joyda joylaşgan. Dengiz sathidan balandligi 1254 m, maydoni 159 km². Fayzobod tarixan Kobulni Xitoyning Koşğar şahri bilan boğlagan strategik şahar bölgan. Yöl tarmoği uni janubi-şarqda Işkaşim, janubi-ğarbda Toloqon bilan boğlaydi. Iqlimi — quruq yozli kontinental, issiq yoz va sovuq, qorli qiş bilan; yoğin asosan bahor va qişda yoğadi.
Aholisi
13Aholi soni haqida ma'lumotlar bir-biriga mos kelmaydi: özbekça Vikipediyada 148,5 ming kişi (2003), ingliz tilidagi maqolada taxminan 85 477 kişi körsatilgan. Aholining köpçiligini tojiklar taşkil etadi, şuningdek, özbeklar, puştunlar, pomirliklar, hazoralar va turkmanlar yaşaydi. Şaharda ön bir til, jumladan dari, puştu, vaxon va özbek tillari işlatiladi.
Iqtisodiyoti
13Şahar uzoq vaqt asfaltlangan yöllar yetişmasligi tufayli boşqa hududlardan ajralgan holda bölgan. 2010-yilda uni Toloqon va Qunduz bilan boğlovçi asfalt yöl qurilişi yakunlangan. Şahar mamlakatning boş halqa yölidagi savdo-transport markazi hisoblanadi. Bozorlarda jun, jun kiyimlar, tuz, şakar, çoy va indigo savdosi qilinadi. Atrofda arpa, buğdoy va şoli yetiştiriladi. Yaqinda tuz koni bor, berill topiladi, janubroqda lojuvard qazib olinadi. Şaharda jun buyumlar hunarmandçiligi, un va guruç tegirmonlari mavjud. Şorabak töğoni şaharni 7,5 MVt elektr bilan ta'minlaydi. Sönggi yillarda Fayzobod Vaxon milliy boğiga boradigan darvoza sifatida sayyohlarni jalb qilmoqda.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharda tarixiy ahamiyatli ziyoratgohlar, bozorlar, jamoat boğlari va masjidlar bor. Fayzobod mintaqaning ta'lim markazi hisoblanadi: 1998-yilda taşkil etilgan Badaxşon universiteti şaharning şimoli-ğarbiy qismida joylaşgan. U yerda Fayzobod aeroporti ham bölib, çeklangan içki reyslarga xizmat qiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Fayzobod // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/697 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAFayzobod. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/697
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/697
Raqamlarda
Aholi soni · 2006-yil
44 421 kişi
+388,3 %1979-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q156558wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q188667wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.