Fernan Magellan
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Магеллан, Фернан→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 151
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Fernan Magellan (portugalça Fernão de Magalhães, Fernan Magalyayniş; taxminan 1470 yoki 1480 — 1521-yil 27-aprel, Maktan oroli) — portugaliyalik dengizçi, tarixdagi birinçi dunyo aylana suzişini amalga oşirgan ekspeditsi…
+ ## Kelib çiqişi
+ ÖzME'ga köra, Magellan taxminan 1470-yilda [[m:347|Portugaliya]]da tuğilgan. Rusça Vikipediya esa tuğilgan sanasini 1480-yil 20-noyabr deb beradi; tuğilgan joyi haqida ham turli ma'lumotlar mavjud. Uşa manbaga köra, u un…
+ ## Şarqdagi xizmati
+ Rusça Vikipediyaga köra, Magellan 1505-yilda Hindistonga yuborilgan Fransişku de Almeyda flotida oddiy jangçi sifatida qatnaşgan, janglarda ikki marta yaralangan. ÖzME'ga köra, u 1505–1512-yillarda portugal ekspeditsiyal…
+ [[m:586|Lissabon]]ga qaytgaç, Magellan 1517-yilda [[m:277|Ispaniya]]ga ötgan va Ispaniya qiroliga ziravorlar vatani — Molukka orollariga ğarb tomondan suzib boriş loyihasini taklif qilgan.
+ ## Dunyo aylana safari
+ ÖzME'ga köra, Magellan 265 kişidan iborat beş kemali Ispaniya ekspeditsiyasiga boşliq etib tayinlangan va 1519-yil 20-sentabrda Sanlukar-de-Barrameda portidan yölga çiqqan. 1520-yil yanvarida kemalar La-Plata daryosining…
+ 1520-yil martida San-Xulian qöltiğida uç kemada isyon kötarilgan, Magellan uni bostirib, öşa yerda qişlagan. Avgustda u tört kema bilan yöl davom ettirgan. Kemalar Olovli Yer bilan materik orasidagi böğozdan ötib, noma'l…
+ ## Halok bölişi
+ Rusça Vikipediyaga köra, Magellan Filippindagi mahalliy hukmdorlardan birini Ispaniya qiroliga böysundirib, atrofdagi qabilalarni ham uning hokimiyati ostiga kiritişga uringan. Maktan orolining boşliği Lapu-Lapu bunga qa…
+ ## Safarning yakuni va ahamiyati
+ Magellanning hamrohlari safarni davom ettirgan. ÖzME'ga köra, ular Hind okeani orqali va [[m:4|Afrika]]ni janubdan aylanib, X. S. Elkano qömondonligidagi yagona «Viktoriya» kemasida 1522-yilda Ispaniyaga qaytgan va dunyo…
+ ÖzME bu ekspeditsiya natijalarini quyidagiça baholaydi: u Yerning şar şaklida ekanini amalda isbotlagan, yagona Dunyo okeani mavjudligini va Yer sirtining katta qismini suv qoplaganini körsatgan. Safar haqidagi asosiy ma…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 5-jild, 15–16-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 104
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)