Filologiya
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Inglizça Vikipediya: Philology→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 129
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Filologiya (yunonça «philologia» — «sözni seviş») — tilşunoslik, adabiyotşunoslik, matnşunoslik, manbaşunoslik, paleografiya va boşqa gumanitar fanlarni birlaştirgan fanlar majmui; u yozma yodgorliklarni til va uslub jih…
+ ## Atamaning ma'nosi
+ Inglizça Vikipediyaga köra, yunonça söz «phílos» — «sevgi, döst» va «lógos» — «söz, nutq, aql» qismlaridan tuzilgan bölib, dastlab ilm va adabiyotga muhabbatni bildirgan. 19-asrda uning ma'nosi torayib, köpinça tillarnin…
+ ## Qadimgi davr
+ ÖzME'ga köra, filologiya yozuv madaniyati ança yuksalgan davrda paydo bölgan. U falsafa vatani bölgan Qadimgi Hindiston va Yunonistonda söz va nutq haqidagi mulohazalar şaklida, falsafa bilan uyğun holda tuğilgan. Hindis…
+ Yunonistonda sofistlar — Protagor, Gorgiy, Prodik va boşqalar — filologik usullarni işlab çiqişga katta hissa qöşgan, Aristotelning «Poetika» asari esa adabiyot nazariyasini yangi bosqiçga kötargan. ÖzME'ga köra, ellinis…
+ ## Örta asrlar va arab filologiyasi
+ ÖzME'ga köra, yunon filologiyasi an'analari örta asrlarda Vizantiyada davom etgan, 1453-yilda imperiya qulagaç, u yerdan qoçib kelgan olimlar orqali Uyğoniş davri Italiyasiga ötgan. Dante, Bokkaçço, Petrarka va Lorenso V…
+ Yevropada filologiya tuşkunlikka uçragan 8—14-asrlarda arab filologiyasi keng rivojlangan. ÖzME'ga köra, Basra va Kufa grammatika maktablari yuzaga kelgan: Basra maktabi vakillari Xalil ibn Ahmad va uning şogirdi Sibavay…
+ ## Turkiy filologiya
+ ÖzME'ga köra, turkiy xalqlarda filologiya alohida fan sifatida ajratilmagan bölsa-da, luğatlar, grammatikalar, adabiyotşunoslik risolalari va tazkiralar köp yozilgan. Mahmud Koşğariy (11-asr) turkiy filologiyaning asosçi…
+ ÖzME'ga köra, keyingi asrlarda [[m:1107|Alişer Navoiy]]ning «Muhokamat ul-luğatayn», «Mezon ul-avzon» va «Majolis un-nafois», [[m:1095|Zahiriddin Muhammad Bobur]]ning aruz haqidagi risolasi va «[[m:1595|Boburnoma]]»si, […
+ ## Yangi davr
+ ÖzME'ga köra, 18-asrda Germaniyada I. I. Vinkelmanning yangi gumanizm ğoyalari bilan filologiyaning yangi davri boşlangan. F. A. Volf «filologiya» atamasini antik dunyo haqidagi fan nomi sifatida qöllagan; bu soha keyinr…
+ ÖzME'ga köra, 19-asr oxiri — 20-asr boşida filologiya tuşunçasi aniqroq tus olib, tillar va adabiyotlarni örganişni qamrab olgan; matnşunoslik, manbaşunoslik va paleografiya uning yordamçi sohalariga aylangan. Folklorşun…
+ ## Özbek filologiyasi
+ ÖzME'ga köra, özbek filologiyasining ildizlari Koşğariy va Zamaxşariy davriga borib taqalsa-da, zamonaviy ma'nodagi özbek filologiyasi 20-asr boşlaridan şakllangan: tilşunoslik, adabiyotşunoslik, manbaşunoslik va matnşun…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 9-jild, 145–149-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 81
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)