Françesko Petrarka

+ Françesko Petrarka (italyança Francesco Petrarca; 1304 — 1374) — italyan şoiri, mutafakkir va olim, Uyğoniş davri gumanizmining ilk namoyandalaridan biri. U italyan adabiy tilining asosçilaridan sanaladi, uning sonetlari…

+ ## Hayoti

+ Petrarka 1304-yil 20-iyulda Toskanadagi Aretsso şahrida notarius oilasida tuğilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, uning asl ismi Françesko di Petrakko bölib, keyinroq uni lotinçalaştirib Petrarka şakliga keltirgan. Bolalig…

+ 1326-yilda u Avinonga qaytib, ruhoniylik unvonini olgan va oliy martabali çerkov arboblari bilan yaqinlaşgan. 1341-yil 8-aprelda Rimdagi Kapitoliy tepaligida unga antik davrdan keyin ikkinçi bor şoirlik dafna toji kiydir…

+ ## Laura va «Kansonyere»

+ ÖzME'ga köra, Petrarka ijodining eng qimmatli qismi — Lauraga bağişlangan lirik şe'rlar turkumi. Şoirning özi aytişiça, u Laurani 1327-yilda Avinondagi ibodatxonalardan birida körib, bir umrga sevib qolgan. Inglizça Viki…

+ Bu şe'rlar «Kansonyere» («Qöşiqlar kitobi») nomli töplamga jamlangan va «Madonna Laura hayotiga» hamda «Madonna Laura ölimiga» deb ataladigan ikki qismdan iborat. ÖzME'ga köra, unga 317 sonet, 29 kansona, 9 sekstina, 7 b…

+ ## Lotin tilidagi asarlari va gumanizmi

+ Petrarka asarlarining köp qismini lotin tilida yozgan. U antik dunyoni ideallaştirgan, lotin mualliflarining qölyozmalarini töplab, ularga şarhlar bitgan va mumtoz lotin tilini qayta tiklaşga intilgan. ÖzME'ga köra, Verg…

+ Uning falsafiy risolalari orasida «Dunyoga nafrat töğrisida», «Uzlatdagi hayot töğrisida» va «Rohiblar faroğati töğrisida» bor. ÖzME'ga köra, «Özimning va boşqa köplab kişilarning johilligi töğrisida» asarida u mavhum sx…

+ ## Ta'siri

+ Inglizça Vikipediyaga köra, 16-asrda Pyetro Bembo zamonaviy italyan adabiy tilining me'yorlarini asosan Petrarka va Bokkaçço asarlariga tayanib belgilagan. Petrarka sonetlari Uyğoniş davrida butun Yevropada taqlid qiling…