Fransiya milliy kutubxonasi
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Fransiya milliy kutubxonasi (fransuzça Bibliothèque nationale de France, qisqaça BnF) — Fransiyaning milliy kutubxonasi, dunyodagi eng qadimiy va eng boy kitob xazinalaridan biri. ÖzME uni Parij milliy kutubxonasi nomi bilan tilga oladi. Kutubxona Parijda joylaşgan. Inglizça Vikipediyaga köra, u Madaniyat vazirligi nazoratidagi davlat muassasasi bölib, mamlakatda çop etilgan barça naşrlarni saqlaydigan milliy omborxona vazifasini bajaradi; asosiy binolari Rişelye va Fransua Mitteran nomli ikki majmuada joylaşgan.1
Tarixi
13ÖzME'ga köra, kutubxonaga 1480-yilda Qirollik kutubxonasi sifatida asos solingan. Inglizça Vikipediya esa uning ildizlarini qirol Karl V 1368-yilda Luvr saroyida taşkil etgan qirollik kitobxonasiga olib boradi. Bu ilk töplam 1424-yilda ingliz regenti tomonidan Angliyaga olib ketilgan va keyin tarqalib ketgan; kitob bosiş ixtiro qilingaç esa yangi töplam şakllana boşlagan. 16-asrda Fransisk I kutubxonani Fontenblo saroyiga köçirgan, keyin u Parijga qaytarilib, bir neça marta joyi özgargan. Lyudovik XIII va Lyudovik XIV hukmronligi yillarida, ayniqsa vazir Jan-Batist Kolber homiyligida, fondlar tez ösgan. Inglizça Vikipediyaga köra, kutubxona 1692-yilda keng kitobxonlar uçun oçilgan.
ÖzME'ga köra, 1795-yilda Konvent kutubxonani milliy deb e'lon qilgan. Inglizça Vikipediyada inqilob yillarida aslzodalar va ruhoniylardan musodara qilingan kitoblar hisobiga fond 300 ming jilddan oşgani qayd etilgan. 1868-yilda kutubxona me'mor Anri Labrust loyihalaştirgan Rişelye köçasidagi yangi binolarga köçgan; Inglizça Vikipediyaga köra, 1896-yilda u hali ham dunyodagi eng yirik kitob ombori edi.
Fransua Mitteran majmuasi
13ÖzME'ga köra, 1996-yilda Fransua Mitteran nomidagi yangi bino qurilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, bu loyihani prezident Mitteran 1988-yil 14-iyulda e'lon qilgan, bino me'mor Dominik Perro loyihasi asosida barpo etilgan va 1996-yil 15-dekabrda oçilgan. Yangi majmuaga asosiy töplamlar köçirilgaç, Rişelye majmuasida kutubxona muzeyi hamda boşqa bir neça ilmiy kutubxonalar joylaşdi.
Fondlari
13ÖzME ma'lumotiça, kutubxonada 300 mingdan ziyod qölyozma, 6 million gravyura va estamp, 500 ming nomdan ortiq davriy naşr, 800 ming kartina hamda 450 ming medal va tanga saqlangan. Fransiya tarixiga oid hujjatlar, mamlakatning taniqli siyosatçilari, olim va yozuvçilarining dastxatlari, 19-asr fransuz ensiklopediyaçilarining töplamlari alohida qadrlanadi. ÖzME'ga köra, 1537-yildan boşlab mamlakatdagi har bir bosma naşrning majburiy nusxasi kutubxonaga topşiriladi.
Inglizça Vikipediyaga köra, 2016-yil holatiga kutubxonaning Parijdagi törtta binosida 14 millionga yaqin kitob, şuningdek qölyozmalar, xaritalar, notalar, tangalar, fotosuratlar, audio va video materiallar saqlanadi. Qölyozmalar bölimi örta asr va yangi davr qölyozmalarining dunyodagi eng katta töplamiga ega; ular orasida qadimgi yunon, lotin, arab, fors, turk, xitoy va boşqa tillardagi asarlar bor.
Katalog va raqamli kutubxona
13ÖzME'ga köra, kutubxona 1839-yildan tizimli katalog yuritadi, 1897-yildan esa bosma kitoblarning mualliflar böyiça umumiy katalogini naşr etadi. Inglizça Vikipediyaga köra, 1997-yil oktyabrda «Gallica» raqamli kutubxonasi işga tuşgan; 2024-yilga kelib unda 10 millionga yaqin hujjat — kitob, gazeta, xarita, qölyozma, nota va tasvirlar erkin foydalaniş uçun joylaştirilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Fransiya milliy kutubxonasi // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4380 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAFransiya milliy kutubxonasi. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4380
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4380
Manbalar
2 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Bibliothèque nationale de Franceen.wikipedia.org
- 2ÖzME, 6-jild, 82–83-b.manbaa.uz · ÖzME, 6-jild, 82–83-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.