Fridrix Şiller

+ Fridrix Şiller (Iogann Kristof Fridrix fon Şiller; 1759–1805) — nemis şoiri, dramaturgi, faylasufi, tarixçisi va san'at nazariyotçisi, nemis mumtoz adabiyotining asosçilaridan biri. Rusça Vikipediyaga köra, yoşligida u «…

+ ## Yoşligi va «Qaroqçilar»

+ Şiller 1759-yil 10-noyabrda Vyurtemberg gersogligining Nekkar daryosi böyidagi Marbax şahrida tuğilgan. Rusça Vikipediyaga köra, otasi gersog xizmatidagi polk feldşeri bölgan. ÖzME'ga köra, Lyudvigsburgdagi lotin maktabi…

+ 1780-yilda akademiyani tugatib, Ştutgartda polk şifokori etib tayinlangan. Birinçi dramasi — «Qaroqçilar» 1781-yilda yozib tugatilgan va 1782-yil yanvarda Mangeym teatrida sahnalaştirilgan. ÖzME'ga köra, bu asarda turli …

+ ## Sargardonlik yillari

+ Keyingi yillarda Şiller Bauerbax, Mangeym, Leypsig va Drezdenda yaşagan. Bu davrda «Fiyeskoning Genuyadagi fitnasi» (1783), «Makr va muhabbat» va «Don Karlos» (1783–1787) dramalari, «Ruhnazar» romani, şuningdek «Şodlikka…

+ ## Veymar davri

+ 1787-yilda Şiller Veymarga köçgan. Gyote bilan yaqinlaşuvi uning ijodida yangi bosqiçni boşlab bergan. ÖzME'ga köra, 1789-yilda Gyote yordamida Yena universitetida tarix professori bölgan va «Jahon tarixi nima va u nima …

+ Immanuil Kant falsafasi ta'sirida Şiller estetikaga oid bir qator asarlar yaratgan: «San'atdagi fojiaviylik haqida» (1792), «Nafosat va qadr-qimmat haqida» (1793), «Insonni estetik tarbiyalaş haqida maktublar» (1795), «S…

+ Umrining sönggi yillarida Şiller «Mariya Styuart» (16-asr Angliya tarixiga oid ruhiy-falsafiy tragediya), Janna d'Arkka bağişlangan «Orlean qizi» (1801), antik tragediya an'analarini davom ettirgan «Messina kelini» (1803…

+ ## Özbek sahnasida

+ ÖzME'ga köra, Şillerning «Qaroqçilar» (1921, 1955, 1975), «Makr va muhabbat» (1921, 1936, 1951, 1959) va «Mariya Styuart» (1976) tragediyalari Özbek milliy akademik drama teatrida sahnalaştirilgan. «Makr va muhabbat» özb…