Fyodor Dostoyevskiy

+ Fyodor Mixayloviç Dostoyevskiy (1821-yil 11-noyabr, [[m:593|Moskva]] — 1881-yil 9-fevral, [[m:594|Sankt-Peterburg]]; eski uslubda 30-oktabr va 28-yanvar) — rus yozuvçisi, mutafakkir va publitsist. Rusça Vikipediyaga köra…

+ ## Ilk ijodi va surgun

+ ÖzME'ga köra, Dostoyevskiyning adabiy faoliyati 1844-yilda boşlangan. Uning birinçi romani «Beçora odamlar» (1846) jamiyatda kamsitilgan, adolatsizlikka duç kelgan «kiçik odamlar» taqdiriga bağişlangan. Söng «Qiyofadoş» …

+ 1847-yildan yozuvçi Mixail Petraşevskiy atrofida töplangan, utopik sotsializm ğoyalarini muhokama qiladigan tögarakka qatnaşgan. Mavjud tuzumga qarşi faoliyatda ayblanib, 1849-yilda ölim jazosiga hukm qilingan. Söngra ja…

+ ## Peterburg davri

+ 1859-yilda Peterburgga qaytgan Dostoyevskiy ijodida qamoq va surgun tajribasi çuqur iz qoldirdi. Şu yillarda «Stepançikovo qişloği va uning aholisi» (1859), «Xörlanganlar va haqoratlanganlar» (1861) hamda «Ölik xonadonda…

+ Yozuvçi akasi Mixail bilan birga «Vremya» (1861–1863) va «Epoxa» (1864–1865) jurnallarini çiqargan. ÖzME bu naşrlarda krepostnoylik tartibi va zodagonlarning ma'naviy tanazzuli tanqid qilingani bilan birga, Rossiyaning b…

+ ## Buyuk romanlari

+ Rusça Vikipediya Dostoyevskiyning eng muhim asarlari sifatida beş romanni sanaydi: «Jinoyat va jazo» (1866), «Telba» (1869), «Jinlar» (1872), «Ösmir» (1875) va «Aka-uka Karamazovlar» (1880). ÖzME'ga köra, ularda rus jami…

+ ## Uslubi va ta'siri

+ ÖzME Dostoyevskiyni 19-asr realistik romaniga yangi xususiyatlar olib kirgan yozuvçi sifatida baholaydi: u voqealar oqimi va insonlar taqdirini qalb kuraşi, ğoyalar va dunyoqaraşlarning keskin töqnaşuvi orqali tasvirlaga…

+ Rusça Vikipediyaga köra, Dostoyevskiy ijodi jahon adabiyotiga, bir qator Nobel mukofoti sovrindorlariga, faylasuflar Fridrix Nitşe va Jan-Pol Sartrga, psixologiya va ekzistensializm ta'limotlarining rivojiga katta ta'sir…