Ğazal
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Inglizça Vikipediya: Ghazal→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 140
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Ğazal (arabça — ayolni sevmoq, unga oşiqona munosabat bildirmoq) — Şarq adabiyotidagi eng keng tarqalgan lirik şe'r janri. ÖzME'ga köra, bu söz musulmon Şarqida keng tarqalgan mumtoz musiqa janrini ham anglatadi. Inglizç…
+ ## Tuzilişi
+ Ğazal baytlardan, ya'ni ikki misrali qismlardan tuziladi. ÖzME'ga köra, uning hajmi odatda 3 baytdan 19 baytgaça belgilangan, lekin 21 va hatto 27 baytli namunalar ham uçraydi; inglizça Vikipediyaga köra, köp ğazallar 7–…
+ Ğazalning birinçi bayti matla' (yoki mabda'), oxirgisi maqta' deb ataladi. Agar ikkinçi baytning misralari ham özaro qofiyalansa, u husni matla' deyiladi. Inglizça Vikipediyaga köra, qofiyadan keyin takrorlanadigan söz y…
+ ## Turlari
+ ÖzME'ga köra, ğazal dastlab faqat işqiy mavzuda yozilgan bölsa-da, keyinçalik ijtimoiy-siyosiy, falsafiy-axloqiy, pand-nasihat va hajviy ğazallar ham paydo bölgan. Tuzilişiga köra ğazalning tört turi ajratiladi: mustaqil…
+ ## Tarixi
+ Inglizça Vikipediyaga köra, ğazal VII asrda Arabistonda qadimiy qasidaning muhabbat va soğinç mavzusidagi kiriş qismi — nasibdan ajralib çiqqan va Umaviylar davrida mustaqil janr sifatida rivojlangan. Musiqa bilan ijro e…
+ Inglizça Vikipediyaga köra, ğazal fors adabiyotiga X asrda kirib kelgan. ÖzME'ga köra, fors şe'riyatida u dastlab Rudakiy ijodida uçraydi, Sa'diy ijodida töla şakllanadi, Hofiz esa tasavvufiy va dunyoviy yönalişlarni uyğ…
+ ## Özbek adabiyotida
+ ÖzME'ga köra, özbek adabiyotida ğazalning ilk namunalari [[m:1506|Rabğuziy]]ning «Qisasi Rabğuziy» va Xorazmiyning «Muhabbatnoma» asarlarida uçraydi. Keyinroq Sayfi Saroyi, Atoiy, Gadoiy, Lutfiy, [[m:1107|Alişer Navoiy]]…
+ XX asrda Hamza, Çölpon, [[m:1229|Ğafur Ğulom]], [[m:1336|Erkin Vohidov]], [[m:1280|Abdulla Oripov]] va boşqalar ğazalni yangi şaroitda davom ettirib, uning mavzularini boyitgan.
+ ## Musiqa janri sifatida
+ ÖzME'ga köra, ğazal musiqa janri sifatida dastlab XIV–XV asrlarda «navbat» deb ataluvçi murakkab turkumning ikkinçi qismi bölgan va asosan fors tilidagi şe'rlar bilan ijro etilgan. Hozirgi kunda u yakkaxon xonanda va çol…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 11-jild, 2–4-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 93
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)