Geomorfologiya
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Геоморфология→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 131
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Geomorfologiya (yunonça «ge» — Yer, «morphe» — şakl va «logos» — ta'limot sözlaridan) — Yer yuzasi relyefini, uning taşqi körinişi, paydo bölişi, yoşi, rivojlaniş tarixi, hozirgi özgarişlari va hududlar böyiça tarqaliş q…
+ ## Relyefni şakllantiruvçi omillar
+ Yer yuzasi — Yer pösti bilan gidrosfera va atmosfera tutaşgan çegara. ÖzME'ga köra, unga bir vaqtning özida içki (endogen) va taşqi (ekzogen) kuçlar ta'sir qiladi. Endogen jarayonlarga tektonik harakatlar va vulkanizm ki…
+ Inglizça Vikipediya bu jarayonlarni litosferaning gidrosfera, atmosfera va biosfera bilan kesişgan nuqtasi deb ta'riflaydi. Toğ tizmalarini geologik kuçlar kötaradi, ularning denudatsiyasi natijasida hosil bölgan çökindi…
+ ## Tarmoqlari
+ ÖzME geomorfologiyani bir neça tarmoqqa ajratadi: umumiy geomorfologiya relyefning şakllanişi haqidagi keng nazariy masalalarni, xususiy geomorfologiya ayrim körsatkiçlarni, regional geomorfologiya esa muayyan hududlarni…
+ Rusça Vikipediyaga köra, fan dinamik, strukturaviy va iqlimiy geomorfologiyaga, şuningdek asosiy relyef hosil qiluvçi jarayonlarga qarab flyuvial (daryo), muzlik, dengiz va vulkanik hududlar geomorfologiyasiga ham bölina…
+ ## Tadqiqot usullari
+ An'anaviy usullar qatoriga dala ekspeditsiyalari, geomorfologik syomka va maxsus xaritalar tuziş kiradi. ÖzME'ga köra, dengiz tubini örganişda exolot va seysmik asboblar işlatiladi, köp nazariy masalalar esa matematik us…
+ ## Tarixi
+ Relyef haqidagi ilk muşohadalar qadimgi davrga borib taqaladi. Inglizça Vikipediyaga köra, miloddan avvalgi 5-asrda Gerodot Nil deltasi dengiz tomon ösib borayotganini yozgan, Aristotel esa quruqlik va dengiz örin almaşi…
+ «Geomorfologiya» atamasi ilk bor 1858-yilda nemis tilidagi asarda qöllangan, 1891-yilgi xalqaro geologiya kongressidan söng keng tarqalgan. Fan mustaqil soha sifatida 19-asr oxiri va 20-asr boşlarida şakllangan. Bunda am…
+ ## Özbekistonda
+ ÖzME qayd etişiça, Turkiston hududining geomorfologik tadqiqotlari 20-asr örtalari va ikkinçi yarmida ança kengaygan. Özbekistonlik olimlardan Ğ. O. Mavlonov, M. M. Mamatqulov, O. Yu. Poslavskaya, A. A. Abdujabborov, N. …
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 2-jild, 211–212-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 83
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)