Gibraltar

+ Gibraltar — Pireney yarim orolining janubiy uçida, Örta dengizdan Atlantika okeaniga çiqişdagi Gibraltar bögozi böyida joylaşgan, Buyuk Britaniyaga qaraşli dengizorti hudud va şahar. Şimolda [[m:277|Ispaniya]] bilan çega…

+ ## Geografiyasi

+ ÖzME hudud maydonini 5,5 km² deb körsatadi; Inglizça Vikipediyaga köra, dengizdan quruqlik oliş hisobiga u hozir 6,8 km² ga yetgan. Manzarada Gibraltar qoyasi ustunlik qiladi, aholi asosan uning etagidagi zič qurilgan şa…

+ Inglizça Vikipediyaga köra, qoyaning yuqori qismini qöriqxona egallaydi; u yerda 230 ga yaqin magot maymuni yaşaydi — bu Yevropada yovvoyi holda uçraydigan yagona maymun turi.

+ ## Tarixi

+ Qadimda yunon va rimliklar bu qoyani Kalpe deb atagan va uni afsonaviy «Gerakl ustunlari»dan biri hisoblagan. Inglizça Vikipediyaga köra, Gorem ğorida taxminan 50 ming yil avval neandertallar yaşaganining izlari topilgan…

+ 711-yilda arab-berber qöşini sarkardasi Toriq ibn Ziyod Afrikadan bögoz orqali ötib, Pireney yarim orolini zabt etişni boşlagan. ÖzME'ga köra, u şu qoyada istehkom qurdirgan, joy esa uning nomi bilan atalgan. Inglizça Vi…

+ 1704-yilda Ispaniya taxti uçun uruş paytida ingliz-golland qöşinlari şaharni egallagan, 1713-yilgi Utrext tinçlik şartnomasiga köra u Buyuk Britaniyaga abadiy berilgan. Ispaniya uni qaytariş uçun bir neça bor qamal uyuşt…

+ ## Suverenitet masalasi

+ Ispaniya hudud ustidan da'vosidan voz keçmagan. ÖzME'ga köra, 1968-yilgi muzokaralar natija bermagan, 1980-yilda esa ikki tomon fuqarolarining çegaradan erkin ötişi kelişilgan va 1985-yildan kuçga kirgan. Inglizça Vikipe…

+ ## Aholisi va xöjaligi

+ ÖzME 1997-yilda 27 ming aholi qayd etgan; Inglizça Vikipediyaga köra, hozir bu yerda 38 mingga yaqin kişi yaşaydi va hudud dunyodagi eng zič aholi yaşaydigan joylardan biri. ÖzME davrida xöjalik asosan Britaniya harbiy b…