Grenlandiya
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Гренландия→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 152
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Grenlandiya — Şimoliy Muz okeani bilan Atlantika okeani orasida, [[m:3|Şimoliy Amerika]]ning şimoli-şarqida joylaşgan orol; dunyodagi eng katta orol. Siyosiy jihatdan [[m:242|Daniya]] Qirolligi tarkibiga kiradi va keng ö…
+ ## Geografiyasi
+ ÖzME'ga köra, orolning maydoni 2166,1 ming km²; rusça Vikipediya uning şimoldan janubga 2700 km, ğarbdan şarqqa 1300 km çözilganini qayd etadi. Orolning şimoliy uçi — Morris-Jesup burni — uzoq vaqt quruqlikning Şimoliy q…
+ Grenlandiya geologik jihatdan Kanada qalqonining davomi bölib, gneys, kvarsit, marmar va granitdan tuzilgan. ÖzME'ga köra, bu yerda grafit, mis, temir rudasi, oltin, kumuş, qörğoşin, rux, kömir va uran konlari aniqlangan…
+ ## Muz qoplami va iqlimi
+ Inglizça Vikipediyaga köra, orol maydonining taxminan 81 foizi muz bilan qoplangan. ÖzME'ga köra, muzning umumiy hajmi 2,6 million km³ atrofida, örtaça qalinligi 2300 m, eng qalin joyida esa 3400 m ga yetadi. Muz markazd…
+ Iqlimi subarktik va arktik; tez-tez siklonlar ötib turadi. ÖzME'ga köra, yanvarning örtaça harorati janubda −7 °C, şimolda −36 °C, iyulniki esa mos ravişda 10 °C va 3 °C. Inglizça Vikipediyaga köra, 1900-yillardan beri o…
+ ## Ösimlik va hayvonot dunyosi
+ Ösimliklar faqat muzdan xoli joylarda uçraydi. Janubda qayin, tol va boşqa butalar, ğarbiy sohilda tundra ösimliklari, eng şimolda esa mox va lişayniklar ösadi. Quruqlikda şimol buğusi, muşkli qöy-buqa, oq ayiq, qutb tul…
+ ## Tarixi
+ Rusça Vikipediyaga köra, orolning birinçi aholisi Arktika xalqlari bölgan, ammo skandinavlar kelganda orol bösh edi. ÖzME'ga köra, orolni dastlab islandiyalik dengizçi Gunbyorn körgan; 982-yilda Eyrik Raudi (Qizil Erik) …
+ Inglizça Vikipediyaga köra, 1721-yilda missioner Hans Egede boşçiligidagi daniya-norveg ekspeditsiyasi Gotxob (Nuuk) manzilgohini asos solgan va mustamlakaçilik boşlangan. 1814-yilda Daniya va Norvegiya ajralganda orol D…
+ ## Aholisi va xöjaligi
+ ÖzME'ga köra, 1998-yilda aholi taxminan 56 ming kişi bölgan. Inglizça Vikipediyaga köra, 2022-yilda 56 583 kişi yaşagan; aholining köpçiligi inuitlar, Grenlandiya esa dunyodagi eng siyrak aholili hudud hisoblanadi.
+ Xöjalikning asosi — baliqçilik: baliq mahsulotlari eksportning asosiy qismini taşkil etadi. ÖzME'ga köra, qöyçilik va buğuçilik ham rivojlangan, oziq-ovqat, iste'mol mollari va texnika esa çetdan keltiriladi. Inglizça Vi…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 3-jild, 435-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 105
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)