Gumbaz (geologiya)
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Inglizça Vikipediya: Dome (geology)→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 125
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Gumbaz (geologiyada) — toğ jinslarining öziga xos yotiş şakli: Yer pösti qatlamlari markaziy qismda kötarilib, undan barça tomonlarga qiya tuşadi. ÖzME'ga köra, gumbazlar braxiantiklinal burmalar bilan çambarças boğliq b…
+ ## Turlari
+ ÖzME gumbazlarning törtta asosiy turini ajratadi.
+ **Vulkanik (magmatik) gumbaz** — yuzaga çiqqan jinslarning töntarilgan qozonga öxşaş yirik jism şaklidagi yotişi. Uning yon bağirlari tik, balandligi 800 m gaça boradi. U vulkan böğzidan yopişqoq nordon lavaning siqilib …
+ **Granit-gneysli gumbaz** — markaziy qismi granit-gneys yoki granit yorib kirgan gneyslardan iborat kötarilgan qatlamlar. Gneys yadrosi atrofida kam özgargan, mayda burmalangan, markazga qiya tuşgan kristalli slanetslar …
+ **Tektonik gumbaz** — markazidan barça tomonga qiya tuşgan qatlamlarning turli kattalikdagi kötarilmasi. Köndalang ölçami önlab, ba'zan yuzlab kilometrga yetadi; asosan platformalarda uçraydi.
+ **Tuz gumbazi** — yadrosi toştuz yoki boşqa tuzlardan tarkib topgan dumaloq kötarilma. Tuz atrofidagi çökindi jinslarga nisbatan yengilroq va öta plastik bölgani uçun yuqoriga kötarilib, ustidagi qatlamlarni yorib kiradi…
+ ## Hosil böliş mexanizmlari
+ Inglizça Vikipediya gumbazlar paydo bölişining bir neça yölini sanaydi. Ikki yönalişdagi gorizontal kuçlanişlar ustma-ust tuşganda burmalar kesişib, botiqlar va gumbazlar tizimi hosil böladi. Diapirizmda ziçligi kamroq m…
+ ## Amaliy ahamiyati
+ Gumbazlar foydali qazilmalar qidiruvida muhim örin tutadi. ÖzME'ga köra, tuz gumbazlari bor hududlarda köpinça [[m:2431|Neft]] va gaz konlari ham uçraydi; Qozoğistondagi Emba va AQŞdagi Meksika qöltiği sohili bunga misol…
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: moderator→ Tekşirgan: moderator
Sabab: ÖzME matn qism 01 qaytarildi
− Gumbaz (geologiyada) — toğ jinslarining öziga xos yotiş şakli: Yer pösti qatlamlari markaziy qismda kötarilib, undan barça tomonlarga qiya tuşadi. ÖzME'ga köra, gumbazlar braxiantiklinal burmalar bilan çambarças boğliq b…
− ## Turlari
− ÖzME gumbazlarning törtta asosiy turini ajratadi.
− **Vulkanik (magmatik) gumbaz** — yuzaga çiqqan jinslarning töntarilgan qozonga öxşaş yirik jism şaklidagi yotişi. Uning yon bağirlari tik, balandligi 800 m gaça boradi. U vulkan böğzidan yopişqoq nordon lavaning siqilib …
− **Granit-gneysli gumbaz** — markaziy qismi granit-gneys yoki granit yorib kirgan gneyslardan iborat kötarilgan qatlamlar. Gneys yadrosi atrofida kam özgargan, mayda burmalangan, markazga qiya tuşgan kristalli slanetslar …
− **Tektonik gumbaz** — markazidan barça tomonga qiya tuşgan qatlamlarning turli kattalikdagi kötarilmasi. Köndalang ölçami önlab, ba'zan yuzlab kilometrga yetadi; asosan platformalarda uçraydi.
− **Tuz gumbazi** — yadrosi toştuz yoki boşqa tuzlardan tarkib topgan dumaloq kötarilma. Tuz atrofidagi çökindi jinslarga nisbatan yengilroq va öta plastik bölgani uçun yuqoriga kötarilib, ustidagi qatlamlarni yorib kiradi…
− ## Hosil böliş mexanizmlari
− Inglizça Vikipediya gumbazlar paydo bölişining bir neça yölini sanaydi. Ikki yönalişdagi gorizontal kuçlanişlar ustma-ust tuşganda burmalar kesişib, botiqlar va gumbazlar tizimi hosil böladi. Diapirizmda ziçligi kamroq m…
− ## Amaliy ahamiyati
− Gumbazlar foydali qazilmalar qidiruvida muhim örin tutadi. ÖzME'ga köra, tuz gumbazlari bor hududlarda köpinça [[m:2431|Neft]] va gaz konlari ham uçraydi; Qozoğistondagi Emba va AQŞdagi Meksika qöltiği sohili bunga misol…
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Inglizça Vikipediya: Dome (geology)→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 115
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Gumbaz (geologiyada) — toğ jinslarining öziga xos yotiş şakli: Yer pösti qatlamlari markaziy qismda kötarilib, undan barça tomonlarga qiya tuşadi. ÖzME'ga köra, gumbazlar braxiantiklinal burmalar bilan çambarças boğliq b…
+ ## Turlari
+ ÖzME gumbazlarning törtta asosiy turini ajratadi.
+ **Vulkanik (magmatik) gumbaz** — yuzaga çiqqan jinslarning töntarilgan qozonga öxşaş yirik jism şaklidagi yotişi. Uning yon bağirlari tik, balandligi 800 m gaça boradi. U vulkan böğzidan yopişqoq nordon lavaning siqilib …
+ **Granit-gneysli gumbaz** — markaziy qismi granit-gneys yoki granit yorib kirgan gneyslardan iborat kötarilgan qatlamlar. Gneys yadrosi atrofida kam özgargan, mayda burmalangan, markazga qiya tuşgan kristalli slanetslar …
+ **Tektonik gumbaz** — markazidan barça tomonga qiya tuşgan qatlamlarning turli kattalikdagi kötarilmasi. Köndalang ölçami önlab, ba'zan yuzlab kilometrga yetadi; asosan platformalarda uçraydi.
+ **Tuz gumbazi** — yadrosi toştuz yoki boşqa tuzlardan tarkib topgan dumaloq kötarilma. Tuz atrofidagi çökindi jinslarga nisbatan yengilroq va öta plastik bölgani uçun yuqoriga kötarilib, ustidagi qatlamlarni yorib kiradi…
+ ## Hosil böliş mexanizmlari
+ Inglizça Vikipediya gumbazlar paydo bölişining bir neça yölini sanaydi. Ikki yönalişdagi gorizontal kuçlanişlar ustma-ust tuşganda burmalar kesişib, botiqlar va gumbazlar tizimi hosil böladi. Diapirizmda ziçligi kamroq m…
+ ## Amaliy ahamiyati
+ Gumbazlar foydali qazilmalar qidiruvida muhim örin tutadi. ÖzME'ga köra, tuz gumbazlari bor hududlarda köpinça [[m:2431|Neft]] va gaz konlari ham uçraydi; Qozoğistondagi Emba va AQŞdagi Meksika qöltiği sohili bunga misol…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 3-jild, 498–499-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 77
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)