Impuls

+ Impuls (lotinça impulsus — «turtki, zarba»), yoki harakat miqdori — jismning mexanik harakatini ifodalovçi vektor kattalik. Klassik mexanikada u jism massasining tezligiga köpaytmasiga teng: p = mv. Impulsning yönalişi t…

+ ## Mexanikadagi ta'rifi

+ ÖzME'ga köra, impuls tuşunçasi dastlab moddiy nuqta deb qaraş mumkin bölgan jism uçun kiritiladi. Har qanday qattiq jismni köp sonli moddiy nuqtalardan iborat deb tasavvur qiliş mumkin, şu sababli uning impulsi bu nuqtal…

+ Inglizça Vikipediyaga köra, Xalqaro birliklar tizimida impuls kilogramm-metr taqsim sekund (kg·m/s) bilan ölçanadi. Nyutonning ikkinçi qonuniga köra, jism impulsining özgariş tezligi unga ta'sir etayotgan natijaviy kuçga…

+ ## Tarixi

+ Rusça Vikipediyaga köra, örta asr faylasuflari Aristotel ta'limotiga ergaşib, harakatni davom ettiriş uçun doimo kuç kerak deb hisoblagan. 14-asrda Jan Buridan otilgan toşning harakatini «impetus» tuşunçasi bilan tuşunti…

+ Rusça Vikipediyaga köra, lotinça impulsus sözi dastlab kuç impulsini anglatgan, ingliz tilida u hozir ham şu ma'noda (impulse) qöllanadi. Ingliz tilida harakat miqdori momentum deb ataladi, rus va nemis tillarida esa «im…

+ ## Boşqa ma'nolari

+ ÖzME «impuls» sözining yana uç ma'nosini keltiradi.

+ - **Tölqin impulsi.** Elektromagnit tölqinlar ham impulsga ega; bu, masalan, yoruğlik nurlarining tösiqqa bosim körsatişida namoyon böladi. Yoruğlik zarrasi — foton tinç holatdagi massaga ega emas: u paydo bölişi bilanoq…