Jan Jak Russo

+ Jan Jak Russo (fransuzça Jean-Jacques Rousseau; 1712-yil 28-iyun, [[m:836|Jeneva]] — 1778-yil 2-iyul, Parij yaqinidagi Ermenonvil) — fransuz ma'rifatparvar faylasufi, yozuvçi va kompozitor, adabiyotdagi sentimentalizm oq…

+ ## Hayoti

+ Rusça Vikipediyaga köra, Russo protestant Jeneva şahrida soatsoz oilasida tuğilgan; onasi uni dunyoga keltirgan paytda vafot etgan. Yoşligida u notarius va gravyor qölida şogird bölib yurgan, ön olti yoşida esa ona şahri…

+ ÖzME'ga köra, Russo hayoti davomida turli kasblarni sinab körgan: malay, xattot, murabbiy va musiqa öqituvçisi bölib işlagan. 1741-yilgaça u asosan [[m:369|Şveysariya]]da yaşagan, söng [[m:469|Parij]]ga köçgan. Bu yerda …

+ 1762-yilda «Emil, yoki tarbiya haqida» romani va «Ijtimoiy şartnoma haqida» risolasi naşr etilgaç, Russo diniy doiralar tomonidan ta'qib qilina boşlagan va [[m:258|Fransiya]]ni tark etişga majbur bölgan. ÖzME'ga köra, u …

+ ## Falsafiy qaraşlari

+ Russoning nomini maşhur qilgan dastlabki asar — «Fanlar va san'atlar haqida mulohazalar» (1750). Unda muallif zamonasi madaniyatini tengsizlik va zulmga tayanganligi uçun tanqid ostiga olib, unga qarama-qarşi qilib inson…

+ «Ijtimoiy şartnoma haqida» (1762) risolasida Russo adolatli jamiyat qanday tuzilişi kerakligi haqidagi tasavvurini bayon qilgan. ÖzME'ga köra, u ingliz parlament tizimini tanqid qilib, xalq suvereniteti — oliy hokimiyat …

+ ## Pedagogik ğoyalari

+ «Emil, yoki tarbiya haqida» (1762) asarida Russo öz davridagi quruq, yodlaşga asoslangan sxolastik ta'lim usullarini qattiq tanqid qilgan. Uning fikriça, maktabning eng asosiy vazifasi — haqiqiy inson va fuqaroni voyaga …

+ ## Badiiy va musiqiy ijodi

+ ÖzME'ga köra, Russoning badiiy asarlari — «Yuliya, yoki Yangi Eloiza» (1761), avtobiografik «Iqror» (1766–1769), «Yolğiz xayolparastning sayrlari» (1777–1778) va boşqalar — Yevropa adabiyotida psixologik tasvirning şakll…

+ Russo musiqa sohasida ham samarali ijod qilgan: u şe'rlar, dostonlar va operalar yozgan, ular orasida «Qişloq sehrgari» (1752–1753) operasi bor. Uning bir pardali lirik sahna asari «Pigmalion» melodrama janrining ilk nam…

+ ## Ta'siri

+ Russo ğoyalari köplab mamlakatlarning ijtimoiy fikri va adabiyotiga ta'sir körsatgan. Rusça Vikipediyaga köra, uni Fransiya Respublikasi va zamonaviy fransuz millatining ğoyaviy asosçilaridan biri deb ham ataşadi.