Jarqörğon tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Jarqörğon tumani — Özbekistonning Surxondaryo viloyatidagi ma'muriy birlik. Ma'muriy markazi — Jarqörğon şahri. Tuman Surxondaryo vodiysining örta qismida joylaşgan bölib, paxtaçilik, ğallaçilik va boğdorçilik bilan bir qatorda neft-gaz konlari bilan ham tanilgan.1
Tarixi
13ÖzME'ga köra, tuman 1926-yil 29-sentabrda tuzilgan. Rusça Vikipediyaga köra, 1938-yilda u Buxoro viloyatining Surxondaryo okrugi tarkibiga kiritilgan, 1941-yildan esa yangi tuzilgan Surxondaryo viloyati tarkibida. ÖzME ma'lumotiça, 1962-yil dekabrda tuman Şörçi tumani bilan birlaştirilgan va 1964-yil oxirida qayta tiklangan.
Geografiyasi va tabiati
13Tuman şimolda Qiziriq va Bandixon, şarqda Qumqörğon, janubi-ğarbda Termiz va Angor tumanlari bilan qöşni; şarqiy çegarasi Tojikiston bilan ötadi. ÖzME'ga köra, maydoni 1,14 ming km².
Relyefi asosan tekislik bölib, Surxondaryo vodiysi böylab janubga pasayib boradi. Iqlimi issiq va quruq: qişi qisqa va iliq, yozi uzoq va jazirama. ÖzME ma'lumotiça, yillik yoğin 130—140 mm atrofida, asosan qiş va bahorda yoğadi. Janub va şarqdan bir neça kun davom etadigan quyuq çang-tözonli afğon şamoli esadi. Dehqonçilik uçun suv Surxondaryo, Amu-Zang va Bobotoğ kanallaridan olinadi; şarqiy qismdagi suv tanqisligini kamaytiriş maqsadida «Oqtepa» suv ombori va Jarqörğon gidrouzeli qurilgan.
Tabiiy ösimliklar orasida saksovul, çerkez, qandim, yantoq, daryo böylarida yulğun, jiyda, turanğil va qamiş uçraydi. Qir-adirlarda jayran, silovsin, böri, tulki, quşlardan qirğovul va kaklik yaşaydi.
Ma'muriy bölinişi va aholisi
13ÖzME'ga köra, 2000-yilda tumanda 142,2 ming kişi yaşagan, ularning qariyb 90 foizi özbeklar; tojik, rus, tatar, turkman, qozoq va koreyslar ham bor. Rusça Vikipediyaga köra, 2011-yil holatiga tuman tarkibida Jarqörğon şahri, beşta şaharça (Kakaydi, Qoraqursoq, Kofrun, Markaziy Surxon, Minor) va yettita qişloq fuqarolari yiğini bor.
Xöjaligi
13Qişloq xöjaligining asosiy tarmoqlari — paxtaçilik, ğallaçilik, boğdorçilik va tokçilik. ÖzME'ga köra, 2000-yil atrofida 11 ming gektardan ortiq yerga paxta, qariyb 10 ming gektarga ğalla ekilgan. Yaylovlarda qoramol va qöy boqiladi.
Sanoatda paxta tozalaş va quriliş materiallari zavodlari, ta'mirlaş ustaxonalari, töqimaçilik korxonasi faoliyat körsatadi. Tuman hududida Kakaydi, Lalmikor va Uçqizil neft konlari, Lalmikorda esa gaz koni topilgan.
Madaniyati va yodgorliklari
13Tumanda umumiy ta'lim maktablari, musiqa va san'at maktablari, litsey, köplab kutubxona va klublar, kasalxona va poliklinikalar bor. 1932-yildan «Jarqörğon haqiqati» tuman gazetasi çiqadi. Tarixiy obidalardan Barottepa qişloq xarobasi va 12-asrga oid Jarqörğon minorasi maşhur.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Jarqörğon tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3801 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAJarqörğon tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3801
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3801
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Джаркурганский районru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 3-jild, 98-b.manbaa.uz · ÖzME, 3-jild, 98-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.