Jarqörğon
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Jarqörğon — Surxondaryo viloyatidagi şahar, Jarqörğon tumanining ma'muriy markazi. 1951-yilda şaharça sifatida taşkil etilgan, şahar maqomi 1973-yildan berilgan.
Tarixi
13Şahar nomi qadimda jar yoqasida joylaşgan qörğon nomidan kelib çiqqan. 8–12-asrlarda hozirgi Jarqörğon örnida Çarmangan (Sarmangan) şahri bölib, u arab-fors geografik adabiyotlarida köp tilga olingan. Qörğondan hozirgi kunda faqat devorlarining xarobalari saqlanib qolgan.
8-asrda hudud arablar, 10-asrda ğaznaviylar, 11-asrda saljuqiylar, 12-asrning birinçi yarmida Bomiyon ğuriylari, 13-asr boşlarida xorazmşohlar qölida bölgan; 13-asr örtalarida Çiğatoy ulusiga kirgan. Öşa davrlarda Çarmangan mavqei jihatidan Termizdan keyin 2-örinda turgan. Rus tilidagi maqolada 19-asr oxiridan şahar Rossiyaning Örta Osiyo guberniyalari, keyinçalik Özbekiston SSR tarkibida bölgani qayd etilgan.
Qulay geografik örni tufayli Jarqörğon qadimdan muhim xöjalik markazi bölgan. 1929-yildagi tadbir va 1930-yillarda bir neça neft konining oçilişi xöjalikning tez ösişiga sabab bölgan.
Geografiyasi
13Şahar Surxon daryosining öng sohilida, dengiz sathidan örtaça 350 m balandlikda, Surxon-Şerobod tekisligida joylaşgan. Viloyat markazi Termizdan 42 km şimolda joylaşgani aytiladi (rus tilidagi maqolada Termizgaça 29 km deb berilgan). Şahar orqali Zang kanali oqib ötadi. Yaqin temir yöl stansiyasi şahardan 2 km uzoqlikda; rus tilidagi maqolada Termiz—Qumqörğon liniyasidagi bir xil nomli stansiya qayd etilgan. Şahar çegara yaqinida joylaşgan bölib, qöşni davlatlar — Afğoniston va Tojikiston.
Iqlimi quruq, çölga ötuvçan: yanvarda örtaça harorat taxminan 3 °C, iyulda örtaça 30 °C.
Aholisi
13Aholisi 2000-yilda 20,5 ming kişi deb baholangan. Ingliz tilidagi maqolada 1989-yilda 17 687, 2016-yilda 22 700 kişi keltirilgan. Şaharda asosan özbeklar, şuningdek koreyslar, tatarlar, ruslar, yahudiylar va boşqalar yaşaydi. Rus tilidagi maqolaga köra, şahar aholi soni böyiça respublikada 73-, viloyatda 4-örinda turadi.
Iqtisodiyoti
13Şahar atrofidan neft qazib olinadi. Şaharda paxta tozalaş va quriliş materiallari zavodlari, «Jarqörğon-neft» kon boşqarmasi, neft-kon maşinalarini ta'mirlaş ustaxonalari, tikuvçilik fabrikasi, avtotransport korxonasi, yoqilği saqlaş va qişloq xöjaligi mahsulotlarini qabul qiliş omborxonalari mavjud. Rus tilidagi maqolada yana «Surxon tekstil» töqimaçilik fabrikasi, neftni qayta işlaş, buğdoy qayta işlaş («Alpomiş»), moyyoğ zavodi va tegirmon kombinati ham qayd etilgan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharda ma'muriy, savdo va madaniy muassasalar, kasalxona, ambulatoriya, örta maktablar, xalq teatri, kutubxona, aloqa bölimi, stadion, istirohat va madaniyat boği faoliyat körsatadi.
Asosiy tarixiy va me'moriy yodgorlik — 12-asr boşlarida qurilgan minora, qadimiy jome masjidining saqlanib qolgan qismi. Rus tilidagi maqolada minora şahardan 7 km, ingliz tilidagi maqolada Minor qişloğida, şahardan taxminan 5 km janubi-ğarbda deyilgan. Şahar yaqinida qadimiy şahar xarobasi va qabrlar, maişiy buyumlar hamda hunarmandçilik mahsulotlari topilgan. Şaharda tuğilgan futbolçi Eldor Şomurodov (1995-yilda tuğilgan) tilga olingan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Jarqörğon // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2388 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAJarqörğon. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2388
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2388
Manbalar
1 ta manba- 1https://www.wikidata.org/wiki/Q866022wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.