JD.com

JD.com, Inc. (Jingdong Group, avvalgi nomi 360buy) — elektron tijorat, çakana savdo, logistika va texnologiya bilan şuğullanuvçi Xitoy kompaniyasi. Boş qarorgohi Pekinda joylaşgan.

Kompaniya 1998-yil iyunida Lyu Tsyandun (Riçard Lyu) tomonidan Pekinning Çjunguantsun tumanida JD Multimedia nomi bilan tttaşkil etilgan. Dastlab audio va video disklar, keyin maişiy elektronika, mobil telefon va kompyuterlar sotgan. Inglizça manbada asos solingan sana 18-iyun 1998-yil deb körsatilgan; nomi esa Lyu Tsyandun va uning öşa paydagi qiz dösti Gong Syaotszin ismlaridan olingani aytiladi.

2004-yilda kompaniya jdlaser.com onlayn dökonini işga tuşirdi. 2007-yil iyunida 360buy.com sayti işga tuşib, kompaniya Jingdong Mall deb qayta nomlandi; şu yili öz logistika tarmoği şakllantirila boşlandi. 2010-yil oktabrida uçinçi tomon brendlari uçun marketpleys oçildi, 2012-yil oktabrida xalqaro savdo boşlandi. 2013-yil martida sayt manzili JD.com ga özgartirildi.

2014-yil martida Tencent kompaniyaning 15 foiz uluşini sotib oldi. 2014-yil may oyida JD.com Nasdaq birjasida IPO ötkazdi: rus manbasiga köra bozor qiymati 28 mlrd dollar, ingliz manbasiga köra taxminan 26 mlrd dollar deb baholangan; ingliz manbasi IPO 1,8 mlrd dollar jalb qilganini qöşadi. 2015-yilda rusiyzabon sayt oçildi. 2016-yilda Walmart özining Yihaodian dökonini JD.com ga berib, evaziga uning 5 foiz aksiyasini oldi. 2018-yil yanvarida 7Fresh supermarketlari tarmoği oçildi.

2020-yil aprelida kompaniya Gonkong birjasida qöşimça aksiya joylaştirdi. 2020-yil dekabrida JD Health, 2021-yil mayida JD Logistics aksiyalari şu birjada çiqarildi. 2022-yil martida JD Logistics Deppon Logistics aksiyalarining 66,5 foizini 1,42 mlrd dollarga sotib oldi. 2025-yil iyulida JD.com Germaniyaning Ceconomy (MediaMarkt va Saturn) kompaniyasini sotib oliş haqida e'lon qildi; ingliz manbasiga köra, 2025-yil noyabrigaça 70 foizdan ortiq uluş qölga kiritilgan, rus manbasida esa 31,7 foiz uluş haqida yozilgan. 2026-yil mart oyida Yevropa onlayn savdosi Joybuy Buyuk Britaniya, Germaniya, Fransiya, Niderlandiya, Belgiya va Lyuksemburgda işga tuşirildi.

Kompaniya veb-sayti va mobil ilovalari orqali maişiy texnika, elektronika, kiyim-keçak, mebel, kundalik tovarlar, yangi oziq-ovqat, parfyumeriya va kosmetika sotadi. Faoliyat yönalişlari:

• logistika (JD Logistics): omborlar, yetkazib beriş tarmoği, yuk taşiş;
• çakana savdo: elektronika dökonlari, oziq-ovqat supermarketlari, 7Fresh;
• bulutli texnologiyalar, katta ma'lumotlar, blokçeyn va onlayn tölovlar;
• tadqiqotlar: sun'iy intellekt, avtomatlaştirilgan omborlar, dronlar va yetkazib beruvçi robotlar;
• soğliqni saqlaş (JD Health), sanoat ta'minoti (JD Industrials), köçmas mulk (JD Property), xizmat markazlari.

Rus manbasiga köra, bulutli texnologiyalar böyiça JD.com Xitoyda törtinçi örinda turadi. 2023-yil iyulida ChatRhino (Yanxi) katta til modeli taqdim etilgan.

• 2021-yil: aylanma 147,5 mlrd dollar, bozor qiymati 98 mlrd dollar, aktivlar 78,16 mlrd dollar.
• 2022-yil: 580 mlndan ortiq faol mijoz hisobi, 1,4 mingdan ortiq ombor, jami maydoni 25 mln m² dan ortiq.
• 2019-yil: daromad 576,9 mlrd yuan, xodimlar 220 mingdan ortiq.
• 2025-yil: daromad 1,309 trln yuan (187,2 mlrd dollar); rus manbasiga köra, uning 46 foizi elektronika va maişiy texnika hissasiga töğri keladi. Ingliz manbasida 2025-yil daromadi 194 mlrd dollardan ortiq deb berilgan va kompaniya Fortune Global 500 röyxatida 47-örinda turadi.

Asosçisi va hamegasi — Lyu Tsyandun. 2023-yil mayida 2020-yildan moliya direktori bölgan Sandy Ran Xu boş direktor bölib, Lei Xuning örnini egalladi; u kompaniya tarixidagi uçinçi boş direktor va bu lavozimdagi birinçi ayol.

Huquqiy jihatdan JD.com, Inc. Kayman orollarida röyxatdan ötgan xolding kompaniyasi bölib, Xitoyda özgaruvçan uluşli kompaniyalar orqali işlaydi. Tarkibida JD Retail, JD Logistics, JD Health, JD Technology, JD Industrials, JD Property, JD Worldwide, Joybuy va boşqa bölinmalar bor.