Jonibek sulton (şayboniy)
SaqlaşÖqiş: 1 daqiqa
Jonibek sulton (töliq ismi Jonibek ibn Xoja Muhammad ibn Abulxayrxon) — şayboniylar sulolasiga mansub sulton, XVI asr boşida Movarounnahrda hokimiyat uçun kuraşlarda qatnaşgan sarkarda va Karmana hukmdori. ÖzME'ga köra, u Abulxayrxonning nevarasi, Muhammad Şayboniyning amakivaççasi bölgan. Tuğilgan yili ma'lum emas; 1529-yil 20-martda Miyonkolda vafot etgan.
Hokimlik yillari
13ÖzME ma'lumotiga köra, XVI asr boşida Jonibek sulton Şayboniyxon qöşini safida Movarounnahrni bosib oliş yurişlarida iştirok etgan. Şayboniyxon uni Farğona viloyatiga, Axsi şahriga hokim qilib qöygan; u bu lavozimda 1503–1509-yillarda turgan. 1510-yildan Karmanada öğillari bilan birga hukmronlik qilgan.
Jonibek sulton diniy-ma'naviy hayotga ham e'tibor bergan. ÖzME'ga köra, u Farğonadan özining piri — Maxdumi A'zam nomi bilan maşhur bölgan Jaloliddin Ahmad Kosoniyni Karmanaga taklif qilgan va u 1514–1516-yillarda şu yerda yaşagan.
Bobur bilan kuraş
13Şayboniyxon 1510-yil dekabrda halok bölgaç, Zahiriddin Muhammad Bobur Movarounnahrga yuriş qilgan va 1511-yil oktabrda Samarqandni egallagan. ÖzME'ga köra, şunda Jonibek sulton boşqa şayboniy sultonlar bilan birga Turkistonga çekingan. 1512-yilda u Ubaydullo sulton (keyinçalik Ubaydullaxon) bilan birga qaytib kelgan va Köli Malik yaqinidagi jangda Boburni mağlub etib, Buxoro va Samarqandni qayta qölga kiritişda qatnaşgan.
Söngra Bobur Eron safaviylaridan Najmi Soniy boşçiligidagi qöşinni yordamga olib, Jonibek sulton turgan Ğijduvon qal'asini qamal qilgan (1512). Ensiklopediyaga köra, sultonning kam sonli askarlari qal'adan çiqib tengsiz jangga kirgan va yengilgan. Ammo Ubaydullo sultonning puxta rejasi tufayli Ğijduvon yonidagi hal qiluvçi jangda şayboniylar ğalaba qozongan.
Madaniy hayotdagi izi
13ÖzME'ga köra, şoir Podşohxoja (1480–1545) Jonibek sultonga bağişlab «Maqsad ul-atvor» dostonini yozgan (1515–1520). Sulton haqidagi ma'lumotlar asosan Hasanxoja Nisoriyning «Muzakkiri ahbob» va Hofiz Taniş Buxoriyning «Abdullanoma» asarlarida saqlangan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Jonibek sulton (şayboniy) // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4434 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAJonibek sulton (şayboniy). (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4434
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4434
Manbalar
1 ta manba- 1ÖzME, 3-jild, 192-b.manbaa.uz · ÖzME, 3-jild, 192-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.