Karoçi
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Karoçi, yoki Karaçi — Pokistonning janubida, Arabiston dengizi sohilida joylaşgan şahar, mamlakatning eng yirik şahri, boş dengiz porti va iqtisodiy markazi. U Sind viloyatining ma'muriy markazi hisoblanadi. ÖzME'ga köra, şahar nomi balujlarning kulaçi qabilasi nomidan kelib çiqqan.1
Joylaşuvi va aholisi
13ÖzME şaharni Hind daryosi deltasida, daryo dengizga quyiladigan joydan taxminan 100 kilometr uzoqlikda joylaşgan deb tasvirlaydi. ÖzME 1998-yilda aholini 9,3 million kişi deb körsatgan. Rusça Vikipediyaga köra, hozir şahar maydoni 3527 kvadrat kilometrga teng, aholisi esa turli hisoblarda 12 milliondan 18 milliongaça baholanadi; bu ölçamda Karoçi dunyodagi eng katta aglomeratsiyalardan biri. Pokiston mustaqillikka erişgaç, Hindiston va Janubiy Osiyoning boşqa hududlaridan urdu tilida sözlaşuvçi yuz minglab muhojirlar köçib kelgani tufayli aholi juda tez ösgan.
Rusça Vikipediyada qayd etilişiça, mahalliy aholi Karoçini «Çiroqlar şahri» va «Şaharlar kelini» deb ham ataydi; uni yana «Qoid şahri» deyişadi, çunki Pokiston asosçisi Muhammad Ali Jinna şu yerda tuğilgan va dafn etilgan.
Tarixi
13ÖzME'ga köra, Karoçi 18-asr boşlarida baliqçilar qişloği örnida paydo bölgan. Rusça Vikipediyada aytilişiça, 1795-yilda bu yerda sindlarning qal'asi qurilgan. Inglizlarning bu yerni egallaşi ÖzME'da 1843-yil, rusça Vikipediyada esa 1839-yil deb berilgan. Şundan söng Karoçi Britaniya imperiyasining Arabiston dengizidagi muhim harbiy-dengiz bazasiga aylangan. Rusça Vikipediyaga köra, 1854-yilda yangi port qurilgan, 1861-yilda temir yöl ötkazilgan, 1869-yilda Suvaayş kanali oçilgaç esa şaharning ahamiyati yanada oşgan; 1936-yilda u Sind viloyatining markazi bölgan.
1947-yilda Pokiston davlati tuzilgaç, Karoçi uning birinçi poytaxti bölgan. ÖzME bu davrni 1947–1959-yillar deb körsatadi; rusça Vikipediyaga köra, 1958-yilda poytaxt vaqtinça Ravalpindiga, keyinroq esa Islomobodga köçirilgan. Biroq Karoçi mamlakatning işbilarmonlik va sanoat markazi bölib qolavergan.
Iqtisodiyoti
13ÖzME'ga köra, Pokiston taşqi savdosining taxminan 70 foizi Karoçi orqali ötadi. Bu yerda mamlakatdagi birinçi erkin eksport-işlab çiqariş zonasi taşkil etilgan. Şahar va uning atrofidagi korxonalar ÖzME ma'lumotiga köra mamlakat sanoat mahsulotining yarmiga yaqinini beradi. Töqimaçilik, oziq-ovqat, kön-poyabzal, sellyuloza-qoğoz, sement, şişa, kimyo va farmatsevtika, maşinasozlik, kemasozlik va neftni qayta işlaş korxonalari bor; şahar yaqinida mamlakatdagi birinçi atom elektr stansiyasi qurilgan. Rusça Vikipediya Karoçini Pokistonning boş moliya va bank markazi deb ataydi; Karoçi va Qosim portlari Hind okeanidagi eng gavjum portlar qatoriga kiradi. Şu bilan birga, tez ösiş transport tirbandligi, havoning ifloslaniş darajasi yuqoriligi va qaşşoqlik kabi muammolarni ham keltirib çiqargan.
Madaniyati
13ÖzME'ga köra, şaharda 1951-yilda oçilgan universitet, politexnika instituti, ilmiy-tadqiqot institutlari va kollejlar, Milliy muzey hamda Muhammad Ali Jinna maqbarasi bor. Rusça Vikipediyaga köra, Karoçi Janubiy Osiyodagi yirik oliy ta'lim markazlaridan biri hisoblanadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Karoçi // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4242 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAKaroçi. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4242
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4242
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Карачиru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 4-jild, 189-b.manbaa.uz · ÖzME, 4-jild, 189-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.