Karpat toğlari
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Карпаты→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 152
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Karpat toğlari (Karpatlar) — Markaziy va Janubi-Şarqiy [[m:2|Yevropa]]da yoy şaklida çözilgan toğ tizimi. U [[m:240|Çexiya]], [[m:371|Slovakiya]], [[m:346|Polşa]], Vengriya, [[m:390|Ukraina]], [[m:354|Ruminiya]], [[m:363…
+ ## Nomi
+ Rusça Vikipediyaga köra, eramizning 1-asriga oid Rim manbalarida bu atrofda yaşagan karplar degan dak qabilasi tilga olinadi; qabila toğlardan nom olganmi yoki aksinçami — aniq emas. Nom paleobalkan tillariga borib taqal…
+ ## Tuzilişi va relyefi
+ Toğ yoyi Örta Dunay pasttekisligini uç tomondan örab oladi, uning qavariq tomoni şimoli-şarq va şarqqa qaragan. ÖzME'ga köra, toğlarning kengligi şimoli-ğarbda qariyb 250 km, örta qismida 120 km, janubi-şarqda esa 430 km…
+ Toğlarning köp qismi 800–1200 m balandlikda. Eng baland nuqta — Slovakiyadagi Baland Tatra toğlarida joylaşgan Gerlaxovski-Ştit çöqqisi (2655 m). Rusça Vikipediyaga köra, Ukraina Karpatlarining eng baland çöqqisi — Gover…
+ Karpatlar Alp burmalanişi davrida hosil bölgan. Yoyning taşqi qismi neogen davrining yumşoq çökindi jinslaridan, markaziy tizmalari granit, gneys kabi kristall jinslar va ohaktoşdan tuzilgan, içki qismida esa vulkanik ma…
+ ## Iqlimi va daryolari
+ Iqlimi mö'tadil. ÖzME'ga köra, yanvarda toğ etaklarida harorat −5 dan −2 °C gaça, çöqqilarda −10 °C atrofida; iyulda etaklarda 17–20 °C, tepalarda 4–5 °C. Yillik yoğin toğ etaklarida 600–800 mm, baland qismlarda 1200–200…
+ Karpatlar Yevropaning muhim suvayirğiçlaridan biri: Visla va Odra Boltiq dengiziga oqadi, köp daryolar esa Dunay va Dnestr havzasiga tegişli.
+ ## Tabiati
+ Toğ etaklaridagi qadimgi örmon-daştlar örnida hozir boğlar, tokzorlar va ekinzorlar bor. Yuqoriroqda eman va qoraqarağay, undan tepada qarağay örmonlari, eng yuqorida subalp butazorlari va alp ötloqlari tarqalgan. Ingliz…
+ ## Xöjaligi
+ Aholi asosan toğ oldi hududlari va toğ oraliğidagi vodiylarda ziç yaşaydi, dehqonçilik, tokçilik va boğdorçilik bilan şuğullanadi. Baland qismlarda aholi siyrak, çorvaçilik va örmon xöjaligi asosiy maşğulotdir. Rusça Vik…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 4-jild, 189–190-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 105
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)