Kavardon
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Kavardon — Toşkent viloyatidagi qadimiy şahar xarobasi. ÖzME'ga köra, u Toşkentdan taxminan 25 km şarqda, Çirçiq daryosining çap qirğoğidagi qadimgi özan böyida — hozirgi Qorasuv va Hamdam kanallari yoqasida, Yuqori Çirçiq va Parkent tumanlari çegarasidagi Kavardon qişloği örnida joylaşgan. Şaharda hayot milodiy I asrdan XIII asr boşigaça davom etgan. Yodgorlik qadimgi Çoç vohasining yirik şaharlaridan biri sifatida örganiladi.
Örganiliş tarixi
13ÖzME'ga köra, IX–X asrlarda yaşagan arab geograflari Istaxriy va Muqaddasiy bu şaharni «Kabrana» va «Kabarna» nomlari bilan tilga olgan. Xarobalar 1972-yilda Hamdam kanalini ta'mirlaş paytida Yu. F. Buryakov boşçiligidagi Çoç-Iloq arxeologik otryadi tomonidan topilgan. 1973-yildan bu yerda vaqti-vaqti bilan qazişmalar olib borilgan, 2001-yildan esa ularni Ö. Islomov rahbarligidagi Parkent otryadi davom ettirgan.
Şahar tuzilişi
13ÖzME'ga köra, şaharning umumiy maydoni 75 gektarga yetgan va u şahriston hamda arkdan iborat bölgan. Bir neça darvozadan boşlanuvçi keng köçalar markazga olib borgan. Ark xarobalari hozir Xontepa deb ataladi; u 60 × 50 m ölçamli, 14 m balandlikdagi töğri törtburçak tepalikdan iborat, madaniy qatlamining qalinligi 8 m ga yaqin, şimol va janub tomonlarida darvozalar bölgan.
Arxeologik topilmalar
13Arkning şimoliy qismidagi eng quyi qatlamlardan miloddan avvalgi VIII–VII asrlarga oid Burganli madaniyati qoldiqlari — yertölalar, öçoqlar va sopol idiş parçalari topilgan. ÖzME'ga köra, şundan söng bu yerda uzoq tanaffus bölgan va hayot milodiy I–II asrlarda qayta tiklangan.
Qazişmalar paxsa va xom ğiştdan qurilgan köp xonali ibodatxona qoldiqlarini aniqlagan; uning katta zali markazida otaşgoh bölgan. III–IV asrlarga oid bu ibodatxona vayron bölgaç, örnida yangisi qurilgan, u ham kuçli yonğindan keyin buzilib, uning örnida sakkiz xonali novus (otaşparastlar dafn inşooti) barpo etilgan. V–VI asrlarda şaharning ahamiyati pasaygan va uning hududida turli şakldagi novuslar va kenotaflar paydo bölgan. ÖzME'ga köra, ular orasida ark xarobalaridagi 19 × 17,5 m ölçamli, taşqi devorlari 3 m qalinlikdagi köp xonali novus alohida ajralib turadi; uning ğiştlariga barmoq bilan turli belgilar çizilgan.
Gullagan davri va tanazzuli
13ÖzME'ga köra, VII–VIII asrlar boşida Kavardon Çoç viloyatining yirik şaharlari qatoriga kirgan va bu yerda tanga zarb etila boşlagan. Topilgan noyob mis tangalardan birining oldi tomonida toj kiygan hukmdor tasviri va uning atrofida suğd yozuvida «Kavirad, Kabarna hokimi» degan yozuv bor. Topilmalar şaharda kulolçilik yuqori darajada rivojlanganini va uning mahsulotlari içki va taşqi savdoda talab qozonganini körsatadi. XIII asr boşida şahar möğullar tomonidan vayron qilingan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Kavardon // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3488 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAKavardon. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3488
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3488
Manbalar
1 ta manba- 1ÖzME, 4-jild, 11–12-b.manbaa.uz · ÖzME, 4-jild, 11–12-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.