Kegeyli tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Kegeyli tumani — Qoraqalpoğiston Respublikasidagi ma'muriy birlik. Tuman markazi — Kegeyli şaharçasi.
Tarixi
13Tuman taşkil etilgan sanasi manbalarda turliça körsatilgan. Özbekça Vikipediyaga köra, tuman 1928-yil 3-sentabrda Çimboy tumanidan ajratib taşkil etilgan. Rusça Vikipediyada esa Kegeyli tumani 1930-yilda taşkil etilgani, 1959-yil 4-martda unga Kuybişev tumani qöşib olingani aytiladi. Inglizça Vikipediyaga köra, hozirgi tuman 2004-yilda oldingi Bözatov va Kegeyli tumanlarining birlaştirilişi natijasida taşkil topgan; 2019-yilda hududining bir qismi qayta tiklangan Bözatov tumaniga berilgan.
Kegeyli nomi tuman va şaharça hududidan oqib ötadigan Kegeyli kanali nomi bilan boğlanadi. Kanalning ikki tomoni kegay daraxtlari va turanğillar bilan qoplangani uçun şunday atalgan, keyinçalik bu nom şaharça va tumanga ötgan deyiladi.
Geografiyasi
13Tuman quyi Amudaryoning öng sohilidagi pasttekislikda, Nukus şahridan taxminan 40 km şimolda joylaşgan. Maydoni — 0,94 ming km² (özbekça Vikipediya) yoki 920 km² (inglizça Vikipediya). Tuman Çimboy, Nukus, Qoraözak va Bözatov tumanlari bilan çegaradoş. Iqlimi keskin kontinental: yozi issiq, qişi sovuq; iyulning örtaça harorati 26,9°, yanvarniki —6,7°. Vegetatsiya davri 188 kun.
Tuman markazidan Kegeyli kanali ötadi. Şarqda eng qadimgi kanallardan biri — Quvanişjarma joylaşgan; u ilgari Amudaryoning irmoği bölib, „Kok ozek“ deb atalgan. Dovudköldan suv ombori sifatida foydalaniladi. Oqtöba, Besquduq, Sassiqşiyel, Qoraoy köllari bor. Oqtöba köli tarixiy joylardan biri hisoblanadi; 1970-yillargaça odamlar turli kasalliklardan davolaniş uçun şu kölda çömilgan.
Yovvoyi hayvonlardan qobon, çiyaböri, tulki, börsiq, quyon, quşlardan qirğovul, ğoz, ördaklar uçraydi. Köllarda oynabaliq, zoğorabaliq, çörtan, laqqa va boşqa baliqlar bor.
Aholisi
13Aholisining aksariyati qoraqalpoqlar; şuningdek, özbek, qozoq, tatar, koreys, rus va boşqa millat vakillari yaşaydi. Özbekça Vikipediyaga köra, 2000-yilda aholi 58,2 ming kişi, şahar aholisi 33,8 ming kişi, ziçlik 1 km² ga 62 kişi edi. Inglizça Vikipediyada 2022-yilda aholi soni 73 600 kişi deyilgan.
Ma'muriy böliniş ham manbalarda farq qiladi. Özbekça Vikipediyada (1998) 1 şahar (Xalqobod), 1 şaharça (Kegeyli) va 6 ovul fuqarolari yiğini sanalgan. Inglizça Vikipediyada (2021) 1 şahar, 1 şaharça va 8 qişloq jamoasi körsatilgan.
Iqtisodiyoti
13Tuman xöjaligi asosan qişloq xöjaligiga ixtisoslaşgan. Ğarbiy qismida dehqonçilik, janubi-şarqda, Qizilqumda çorvaçilik rivojlangan. Şirkat xöjaliklarida asosan paxta yetiştiriladi; ğallaçilik, boğdorçilik, polizçilik va pillaçilik ham bor. 15,6 ming gektar yerga paxta, 1,7 ming gektarga beda, 2,5 ming gektarga kuzgi buğdoy ekiladi. Tumanda 90 dan ortiq kiçik va xususiy korxona, „Xalqobod momiği“ paxta zavodi, 2 agrofirma mavjud. Xöjaliklarda 18 mingga yaqin qoramol, 18 ming qöy va 10 tuya boqiladi.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Tumanda 38 örta, 4 töliqsiz örta va 4 tayanç maktab bor, ularda qariyb 16 ming öquvçi ta'lim oladi. Şuningdek, 2 kasb-hunar maktabi, 1 litsey, 3 örta bilim yurti, 8 klub, 33 kutubxona, madaniyat saroyi va markaziy kasalxona faoliyat körsatadi. 1952-yildan „Kegeyli turmuşi“ gazetasi naşr etiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Kegeyli tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/904 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAKegeyli tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/904
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/904
Raqamlarda
Aholi soni · 2022-yil
73 598 kişi
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q2609556wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q3745092wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.